HEALMates, we hebben allemaal wel eens een lied gehad dat ons hart ineens benauwde zonder duidelijke reden. Een lied dat zomaar tranen laat vallen, ook al lijken de woorden eenvoudig. Soms zijn drie verzen genoeg, één mineurtoon, en ‘bam’, we verdrinken in herinneringen.

Misschien is dat waarom verdriet en muziek al heel lang onafscheidelijk zijn. Ze lijken op twee ex-geliefden die precies weten hoe ze elkaar kunnen kwetsen en genezen tegelijk.

Neem bijvoorbeeld Tears in Heaven van Eric Clapton tot Let Me Go van Gary Barlow — mensen proberen steeds weer hun verdriet te herschrijven tot melodie. Want zo is de mens: wanneer we niet kunnen spreken, gaan we zingen.

Wanneer Verdriet een Liedtekst Wordt

Clapton schreef Tears in Heaven na het tragische overlijden van zijn vierjarige zoon. Het lied voelt als een uitgestelde gebed, een gesprek met iemand die niet meer kan luisteren. Als je goed luistert naar de zin “Would you know my name, if I saw you in heaven?”, lijkt het een vraag die alleen gesteld kan worden door een gebroken hart dat toch probeert kalm te blijven.

Een ander verhaal is het nummer The Living Years van Mike and the Mechanics. Dit lied gaat niet over de dood van een kind, maar over de spijt die nooit werd uitgesproken tegenover een vader tijdens zijn leven. Over hoe we iemand pas echt begrijpen als diegene er niet meer is.

Maar misschien is het meest bijzondere wel Let Me Go van Gary Barlow. Hij schreef dit nummer na het verlies van zijn doodgeboren baby. Wat opvallend is, is dat het lied niet droevig klinkt — het is juist warm en licht. Hij schreef vanuit het perspectief van de baby, alsof het kind zegt: “Papa, laat me los, ik ben in vrede.”

Hier ligt de magie van muziek, HEALMates — ze hoeft niet altijd somber te zijn om te helen. Soms kunnen juist lichte melodieën iets zwaars laten gaan.

Melodieën als Pad naar Herstel

Bijna ieder van ons is ooit “gered” door muziek. Misschien door de liefdesverzen van Dewa 19 die de soundtrack vormden van onze middelbareschoolliefdes, of door de zang van Maher Zain die ons vijf minuten lang een heilig gevoel gaf. Sommigen huilen om religieuze liederen, anderen vinden berouw in liefdesliedjes. Dat is het mooie van muziek — ze kan de poort zijn naar spirituele reflectie, zelfs als dat niet het oorspronkelijke doel was.

Over verdriet gesproken, er zijn mensen die niet huilen wanneer ze pijn hebben. Sommigen kiezen voor stilte. Want wat kun je zeggen als woorden te klein zijn om een verlies zo groot te bevatten? Daarom wordt muziek vaak de taal om iets uit te drukken wat niet met woorden te verklaren is. Muziek kan een stem zijn, zelfs wanneer we niet willen spreken.

Een mineurtoon, een stilte tussen verzen, of een zachte harmonie kunnen uitleggen wat onze tong niet kan zeggen. Daarom voelen mensen die rouwen zich vaak “verbonden” met een bepaald lied. Soms draaien ze dat lied steeds opnieuw — niet om te vergeten, maar juist om te herinneren.

En dat is niet alleen een gevoel. De medische wereld erkent ook de kracht van muziek. Er bestaat zelfs een vorm van therapie die music therapy (muziektherapie) heet. Deze therapie helpt mensen omgaan met emoties die te complex zijn om onder woorden te brengen, vooral bij verlies of in de laatste levensfase.

Voor wie het nog niet weet: muziektherapie betekent niet simpelweg “naar een liedje luisteren om rustig te worden”. Het is een vorm van psychologische therapie die wordt uitgevoerd door een professional, een muziektherapeut, iemand die echt heeft gestudeerd over de relatie tussen muziek en menselijke emoties. Ze kunnen niet alleen goed spelen, maar begrijpen ook psychologie, communicatie en trauma’s. Het is dus niet gewoon “samen zingen voor de gezelligheid”.

Tijdens een sessie muziektherapie worden cliënten aangemoedigd om op verschillende manieren met muziek te werken, zoals:

• Samen zingen (soms het favoriete lied van de cliënt of een eigen compositie).
• Liedteksten schrijven om gevoelens uit te drukken die moeilijk te zeggen zijn.
• Bewust luisteren naar muziek en vervolgens praten over de emoties die het oproept.
• Eenvoudige instrumenten bespelen om onderdrukte emoties los te laten.

Het doel is natuurlijk niet om een hit te maken, maar om het hart lichter te maken. Een muziektherapeut helpt iemand om weer contact te maken met zichzelf — iets wat soms moeilijker is dan praten met anderen.

Nou, for your information HEALMates, muziektherapie wordt vaak toegepast in ziekenhuizen, palliatieve zorg (voor mensen in hun laatste levensfase) en rouwgemeenschappen. In sommige landen wordt muziek zelfs gebruikt in de laatste levensmomenten, wanneer patiënten niet meer veel kunnen zeggen maar nog wel kunnen horen. In die stilte wordt muziek de laatste taal die door lichaam en ziel wordt begrepen.

Uiteindelijk is muziek niet zomaar oorvermaak, HEALMates. Meer dan dat — muziek is misschien de brug tussen een gebroken hart en een ziel die wil genezen. Ze geneest niet met medicijnen, maar met trillingen die ons weer laten voelen dat we leven. Want soms hebben we geen troostende woorden nodig, maar slechts één noot die ons van binnen omhelst. (RIW)