Pesten is natuurlijk niets nieuws. Maar met de ontwikkeling van technologie lijkt het alsof de ruimte voor pesten juist groter is geworden — zelfs binnen het onderwijs.

Onlangs werd een tragisch geval van pesten dat eindigde in een verlies van leven opnieuw een harde klap voor ons allemaal, HEALMates. Timothy Anugerah Saputra, een student aan de Universiteit van Udayana, werd op woensdag 15 oktober 2025 levenloos aangetroffen voor het universiteitsgebouw. Zijn vertrek liet een oorverdovende stilte achter — een echo die luider spreekt dan welke laatste boodschap dan ook.

Achter dit verdrietige nieuws doken gespreksfragmenten op uit groepschats vol spot, gelach en ongepaste opmerkingen. Zinnen die voor sommigen misschien grappig lijken, maar in werkelijkheid scherp genoeg zijn om de laatste vonk van iemands levenslust te doven.

Het verhaal van Timothy is waarschijnlijk slechts één van de vele gevallen van (cyber)pesten die tegenwoordig voorkomen. De vraag is: sinds wanneer is de digitale wereld — die bedoeld was om te verbinden — veranderd in een arena van pijn doen? Sinds wanneer kunnen woorden snijden als messen? En wanneer zijn we begonnen om psychologische wonden als onbelangrijk te beschouwen? Deze vragen echoën als een herinnering dat we onszelf moeten beschermen tegen het geweld van “woorden” in het digitale tijdperk.

Opmerkingen als Onzichtbare Messen

Spottende, cynische of zogenaamd grappige opmerkingen op sociale media worden vaak afgedaan als “kleine dingen” — een soort kruiding om gesprekken luchtig en grappig te houden. Maar achter die lach en emoji’s schuilt vaak diepe pijn. Daarom kunnen zulke opmerkingen als tweesnijdende messen werken: aan de oppervlakte onschuldig, maar diep van binnen snijden ze iemands zelfvertrouwen kapot.

Er zijn gevallen waarin tieners screenshots ontvangen van beledigende berichten in groepschats; korte video’s die hen vernederen en keer op keer worden gedeeld; of sarcastische reacties onder posts die ze simpelweg wilden delen. Vaak reageert de buitenwereld onverschillig: “Zó erg zal het toch niet zijn?”, of “Laat maar, als het maar viraal gaat.” Maar het slachtoffer ervaart iets heel anders — schaamte, vernedering, buitensluiting, en een langzaam afbrokkelend gevoel van eigenwaarde. En dat wordt verergerd door het feit dat het bijna onmogelijk is om de verspreiding van zulke content te stoppen.

Een nare opmerking in het echte leven wordt misschien door een paar mensen gehoord. Maar op sociale media? Duizenden, zelfs miljoenen kunnen het lezen, screenshots maken, opnieuw delen, of er een meme van maken — waardoor het leed van het slachtoffer telkens opnieuw beleefd wordt, elke keer dat iemand erom lacht.

Nog verontrustender is dat sociale media-algoritmes vaak provocerende content stimuleren. Felle discussies, harde meningen en scherpe grappen zorgen immers voor meer “engagement”. Daardoor voelen steeds meer mensen zich aangemoedigd om extreme reacties te plaatsen, gewoon om gehoord of viraal te worden. Zo wordt dat mes systemisch — niet meer slechts in handen van individuen, maar gestuurd door het systeem zelf.

De Impact van Cyberpesten op de Mentale Gezondheid

De werkelijke impact van gemene opmerkingen of cyberpesten op mentale gezondheid is vaak veel ernstiger dan men denkt.

1. Onzichtbare Wonden

Wanneer iemand herhaaldelijk het doelwit is van gemene opmerkingen — over hun uiterlijk, levensstijl of mening — reageert het lichaam alsof het in gevaar is. De psychologische druk veroorzaakt chronische stress: hartkloppingen, slapeloosheid, eetproblemen en angst. Volgens UNICEF (2021) heeft bijna 45% van de Indonesische jongeren ooit een vorm van cyberpesten ervaren. Een groot deel van hen vertoonde symptomen van depressie, van sociale terugtrekking tot zelfs suïcidale gedachten.

2. Afnemend Zelfbeeld en Eigenwaarde

Negatieve opmerkingen — vooral over persoonlijke aspecten zoals lichaam, huidskleur, stem of levenskeuzes — tasten langzaam maar zeker het zelfvertrouwen aan. Slachtoffers beginnen aan zichzelf te twijfelen: “Ben ik echt zo slecht?”, “Misschien hebben ze gelijk, ik hoor hier niet thuis.”

Onderzoek toont aan dat jongeren die slachtoffer zijn van cyberpesten vaak een sterke daling in zelfvertrouwen ervaren en moeite hebben om gezonde sociale relaties op te bouwen. Zelfs nadat het pesten stopt, blijven de littekens: angst om beoordeeld te worden, moeite om mensen te vertrouwen, en een voortdurende alertheid in sociale situaties.

3. Slaapproblemen en Negatieve Denkpatronen

De stress en depressie die door online pesten worden veroorzaakt, leiden vaak tot slaapproblemen. Slachtoffers blijven laat op, herlezen de opmerkingen, of schrikken bij elk bericht op hun telefoon. Hun gedachten raken gevangen in een negatieve spiraal die hun gevoel van hopeloosheid en wanhoop versterkt.

4. Sociale Isolatie en Terugtrekking

Ironisch genoeg zorgt cyberpesten — in een wereld vol digitale “connecties” — juist voor een groter gevoel van eenzaamheid. Slachtoffers vermijden sociale media, trekken zich terug, en vermijden zelfs echte contacten uit angst voor roddels of spot. Sommigen ontwikkelen symptomen vergelijkbaar met PTSS, waarbij elke melding of de naam van de dader angst oproept.

Dit treft vooral jongeren die nog niet over voldoende emotionele veerkracht beschikken. Ze kunnen het vertrouwen in anderen verliezen, zelfs in hun eigen ouders.

5. Verminderde Concentratie en Slechtere Schoolprestaties

De mentale druk van cyberpesten beïnvloedt ook cognitieve functies. Slachtoffers hebben moeite met concentreren, logisch denken en onthouden. Hun schoolprestaties dalen en ze verliezen motivatie.

6. Verhoogd Risico op Zelfmoord

Dit is het meest extreme en tragische gevolg, HEALMates. Wereldwijde studies tonen aan dat slachtoffers van cyberpesten twee tot drie keer meer kans hebben op suïcidepogingen dan mensen die dat niet meemaken.

In Indonesië is het geval van Timothy Anugerah Saputra daar een pijnlijke herinnering aan. Hij zou online en op de campus zijn gepest, wat uiteindelijk leidde tot zijn dood.

Zo’n tragedie raakt ons allemaal, HEALMates. Het toont aan dat scherpe woorden geen “mening” meer zijn, maar kogels die iemands ziel kunnen doorboren tot niets meer overblijft.

De effecten van cyberpesten raken niet alleen het slachtoffer, maar ook de digitale samenleving zelf. Wanneer we gewend raken om anderen uit te lachen, spot te normaliseren en vermaak te zoeken in iemands pijn, verliezen we langzaam ons empathisch vermogen. We wennen aan geweld dat verpakt is als humor — memes, roasts, sarcastische threads — tot we vergeten dat er aan de andere kant een echt mens zit dat lijdt. Dat mag niet gebeuren, HEALMates.

Daarom betekent mentale gezondheid in het digitale tijdperk niet alleen socialemedia-detox of minimalisme, maar ook moreel bewustzijn. Dat we anderen met respect behandelen. Denk goed na voordat je typt, voordat je op ‘verzenden’ drukt. Laten we vriendelijker zijn, HEALMates. (RIW)