De naam Hana Alfikih, beter bekend als Hana Madness, is geen onbekende voor liefhebbers van kunst in Indonesië, vooral in de hedendaagse beeldende kunst. De in Jakarta geboren kunstenares, oktober 1992, staat niet alleen bekend om haar kleurrijke en karaktervolle visuele werken, maar ook om haar moed om het thema geestelijke gezondheid bespreekbaar te maken.

Via kunst uit Hana haar gedachten en ervaringen als iemand die leeft met een bipolaire stoornis. Als HEALMates benieuwd zijn naar het profiel, de werken en het creatieve proces van deze kunstenaar, presenteert HEAL hier het volledige artikel.

Het Verhaal van Hana Madness

Beeldend kunstenaar en geestelijke gezondheidsactiviste Hana Alfikih, oftewel Hana Madness, is al sinds de middelbare school bekend met de wereld van tekenen. Wat begon als eenvoudige krabbels of doodles, ontdekte Hana later als een manier om haar geest tot rust te brengen. Deze activiteit werd ook een effectieve methode voor Hana om haar bipolaire stoornis te reguleren. Vanaf dat moment begon ze beeldende kunst serieuzer te beoefenen, niet langer slechts als hobby.

Toen ze in het vijfde semester van haar studie reclame zat aan een particuliere universiteit in Jakarta, verdiepte Hana zich verder in haar kunst. In die periode ervoer ze extreme stemmingswisselingen. Ze gebruikte kunst als een medium om haar emoties te uiten. Hana begon kleine wezens te creëren die haar hallucinaties vertegenwoordigen.

Hana’s werken worden vaak in verband gebracht met Art Brut, een kunststroming die voor het eerst werd geïntroduceerd door Adolf Wölfli, een patiënt van een psychiatrisch ziekenhuis in Zwitserland in 1899. Zoals veel mensen met psychische aandoeningen, ging ook Hana door een fase van stigma, discriminatie en afwijzing door haar omgeving.

Maar in plaats van te bezwijken aan haar omstandigheden, gebruikte Hana deze ervaringen juist als brandstof voor haar kunst. De naam “Madness” achter haar artiestennaam is niet toevallig gekozen. Hoewel het woord vaak negatief wordt opgevat, ziet Hana “madness” als een deel van haar identiteit dat erkend moet worden, niet verborgen.

Met die houding groeide Hana uit tot een belangrijke figuur in zowel de kunstwereld als de geestelijke gezondheidsbeweging in Indonesië. Ze werkte zelfs samen met internationale organisaties, waaronder de British Council, in programma’s die kunstenaars met een beperking en geestelijke gezondheid ondersteunen.

Kleurrijke Doodle Art

Een van de kenmerken van Hana Madness’ werk is haar kleurrijke Doodle Art. Ze creëert unieke figuren — fantasiewezen met extreme gezichtsuitdrukkingen, vreemde lichaamsvormen of combinaties van menselijke gezichten met monsters. Deze figuren verbeelden vaak de gemengde emoties die ze voelt tijdens haar bipolaire episodes, van overmatige vreugde tot diepe droefheid.

Hana werd ooit gediagnosticeerd met schizofrenie en een bipolaire stoornis, aandoeningen waarmee ze nog steeds leeft. Maar kunst werd haar veilige ruimte waar ze emoties kon uiten die niet altijd met woorden te beschrijven zijn. Elke lijn, kleur en figuur in haar werk is een vorm van communicatie — een soort “tweede taal” die voortkomt uit haar persoonlijke ervaring met mentale gezondheid.

“Kunst is mijn wapen om voor mezelf te zorgen en mijn geestelijke gezondheid te behouden. Kunst geeft me een plek om te creëren en om gehoord te worden,” zei ze in een mediainterview.

Tot nu toe heeft Hana talloze werken gemaakt en zijn haar doodles tentoongesteld in verschillende exposities.

Van Emotie naar Canvas

Een van de interessante dingen aan Hana is hoe ze haar persoonlijke ervaringen omzet in kunst. Haar creatieve proces is nauw verbonden met haar eigen geestelijke gesteldheid.

Wanneer ze zich in een manische fase bevindt, een van de symptomen van bipolaire stoornis, ervaart ze een overvloed aan energie, een constante stroom van ideeën en een sterke drang om te creëren. In deze periodes kan Hana veel werken tegelijk produceren. Maar in de depressieve fase stopt het proces vaak abrupt, en voelt ze zich te uitgeput om zelfs maar een penseel aan te raken.

“Mijn creatieve proces hangt sterk af van mijn stemmingswisselingen,” vertelde ze in een interview.

In plaats van dit als een belemmering te zien, maakt Hana het juist tot een integraal onderdeel van haar kunst. Voor haar is kunst een documentatie van emoties — een visueel dagboek van de ups en downs van het leven met een bipolaire stoornis.

Internationale Erkenning

Het valt niet te ontkennen dat Hana’s reis als kunstenaar haar naar een groter podium heeft gebracht. Ze heeft samengewerkt met internationale kunstenaars en gesproken op wereldfora over kunst en geestelijke gezondheid.

Zo toonde ze haar werk op het UK/ID Festival en het Festival Bebas Batas in Indonesië. Hana werkte samen met de Britse geestelijke gezondheidsactivist James Leadbitter, ook bekend als the vacuum cleaner, en bracht de documentaire In Chains naar Bremen, Duitsland, om vertoond te worden op het Utopia Film Festival op 29 oktober 2018.

Eerder, in 2016, vertegenwoordigde Hana Indonesië op het Unlimited Festival in Londen, op uitnodiging van de British Council. Dit jaarlijkse festival in het Verenigd Koninkrijk is gewijd aan kunstenaars met een beperking. Naast het tonen van haar werk sprak Hana daar ook over kunst en psychische aandoeningen. Hana Madness was bovendien mede-initiatiefnemer van het Festival Bebas Batas, gehouden in het Nationale Museum van Indonesië van 12 tot 29 oktober 2018 — het eerste kunstfestival voor mensen met een beperking in Indonesië. Haar unieke persoonlijkheid en werk maakten dat ze werd genomineerd als een van de 7 Millennial Heroes in de categorie Kunst en Cultuur.

Door haar werk bewijst Hana dat kunst overal kan bestaan — van galeriewanden tot stadsmuren, van internationale podia tot T-shirts die dagelijks worden gedragen. Voor haar heeft elk medium een boodschap die kan worden overgebracht.

Uit het levensverhaal van Hana Madness leren we dat kunst niet alleen over schoonheid gaat, maar ook over moed, openheid en strijd. Geestelijke gezondheid is een reëel thema, en iedereen verdient een veilige ruimte om erover te praten. Ben jij benieuwd om het werk van Hana Madness te ontdekken, HEALMates? (RIW)