HEALMates, je hebt vast weleens de uitdrukking gehoord: “Eén keer vreemdgaan, altijd vreemdgaan.”
Dat klinkt misschien overdreven, maar er schuilt wel degelijk een psychologisch feit achter. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat vreemdgaan voor sommige mensen geen eenmalige fout is, maar een terugkerend gedragspatroon — bijna zoals een verslaving.
Hoe kan dat eigenlijk? Laten we het stap voor stap uitleggen.
Onderzoek gepubliceerd in het Journal of Social and Personal Relationships laat zien dat iemand die ooit is vreemdgegaan, drie keer meer kans heeft om dit opnieuw te doen in een volgende relatie. Niet omdat die persoon slecht is of niet trouw kan zijn, maar omdat het brein het gevoel van opwinding en voldoening bij het overtreden van grenzen herkent — en dat gevoel onbewust wil herhalen.
Dit fenomeen wordt compulsief gedrag genoemd: een sterke drang om bepaald gedrag te herhalen, zelfs als men weet dat het verkeerd of risicovol is. In dit geval is vreemdgaan geen spontane reactie meer, maar een herhalend patroon dat moeilijk te beheersen is.
Volgens Katherine Cullen kunnen mensen die weten dat vreemdgaan fout is, het toch doen. Dat komt door wat men noemt moral disengagement — het tijdelijk uitschakelen van het morele kompas om schuldgevoel te vermijden.
Factoren zoals een eerdere geschiedenis van ontrouw, ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), of een narcistische persoonlijkheidsstoornis kunnen het risico op vreemdgaan vergroten.
Mensen met deze kenmerken zijn vaak impulsief en op zoek naar nieuwe prikkels die het brein stimuleren, ook al weten ze dat dit hun relatie kan schaden. De combinatie van impulsieve drang en morele ontkoppeling creëert een psychologische cirkel van ontrouw die moeilijk te doorbreken is.
Onderzoek van Reid, Garos & Fong (2012) toonde overeenkomsten aan tussen Compulsive Sexual Behavior Disorder (CSBD) en herhaald vreemdgaan. Mensen met deze neiging:
- Hebben moeite om seksuele of emotionele impulsen te beheersen,
- Zoeken voortdurend nieuwe prikkels of aandacht,
- Voelen spijt na hun daden, maar herhalen ze toch opnieuw.
Kort gezegd kan vreemdgaan een vorm van emotionele verslaving zijn. Niet aan de persoon zelf, maar aan het verboden gevoel, de spanning, of de zelfvalidatie die ontstaat wanneer ze “succesvol” een geheime relatie verbergen.
Dus, is vreemdgaan een ziekte?
Medisch gezien is vreemdgaan geen ziekte, maar de symptomen lijken op een psychologische stoornis die het denk- en emotie patroon verstoort. Ontrouw kan een teken zijn dat er iets in iemands binnenwereld nog niet genezen is — een oude wond, een onvervulde behoefte aan erkenning, of een diep gevoel van onzekerheid.
Kan iemand genezen?
Het goede nieuws, HEALMates: ja, genezing is mogelijk.
Dat kan door zelfinzicht, of met hulp van een psycholoog of relatietherapeut. Verandering gebeurt alleen wanneer de persoon zijn gedragspatroon herkent, schuldgevoel durft te erkennen, en openstaat voor het herstelproces via therapie. Zonder dat inzicht blijft de cyclus zich herhalen, als een vastgelopen plaat.
Met begeleiding van een professional kan iemand leren:
- De triggers te herkennen,
- Oude schuld en trauma’s te verwerken,
- Zelfbeheersing, empathie en gezonde communicatie op te bouwen.
Zonder professionele hulp hangt herstel alleen af van eigen wilskracht. Maar met therapie ontstaat een reële kans om de cirkel van ontrouw te doorbreken en werkelijk te genezen.
HEALMates, als jij of iemand in je omgeving vastzit in dit patroon, veroordeel dan niet meteen. Ontrouw is pijnlijk, maar begrip van de psychologische wortel is de eerste stap naar herstel. Praat met een psycholoog of relatieconsulent.
“Therapie is geen ruimte voor oordeel, maar een ruimte voor herstel.
Een plek waar iemand leert niet alleen trouw te zijn aan een partner,
maar vooral om opnieuw trouw te worden aan zichzelf.”
