HEALMates zijn vast al bekend met dit fenomeen — vooral als je actief bent op sociale media. Het fenomeen #KaburAjaDulu is niet zomaar een digitale trend, maar een weerspiegeling van de wens van jonge generaties om te “vluchten” van een realiteit die zij als verstikkend ervaren, of juist om een beter leven elders te zoeken.

In plaats van introspectie te bevorderen en de onrust van jongeren te begrijpen, lijkt de reactie van de overheid op dit fenomeen niet erg serieus. De uitspraak van vice-minister van Werkgelegenheid, Immanuel Ebenezer — “Wil je vluchten, vlucht dan maar. Als het moet, kom dan niet meer terug,” — heeft zelfs controverse veroorzaakt.

Dergelijke uitspraken kunnen de indruk wekken dat dit probleem onbelangrijk is, terwijl de potentiële impact enorm is. Het fenomeen van de wens om te emigreren of #KaburAjaDulu kan niet worden gezien als slechts een sociale-mediatrend. Als het wordt genegeerd, kan dit leiden tot een brain drain — de migratie van hoogopgeleide en getalenteerde mensen naar het buitenland.

Het is niet ondenkbaar dat goed opgeleide en professionele jongeren daadwerkelijk besluiten te verhuizen, omdat zij logische redenen zien: betere carrièrekansen, hogere levensstandaard en een gezondere leefomgeving.

De grote vraag is dus: waarom voelen zoveel jongeren de behoefte om fysiek of emotioneel te ‘emigreren’?

Dit artikel bespreekt het fenomeen #KaburAjaDulu in relatie tot sociaal-economische factoren, digitale cultuur en de impact op de mentale gezondheid van Indonesische jongeren.

Sociale Druk en de Mentaliteit van de Jonge Generatie

Wanneer we over jongeren praten, bedoelen we meestal de Millennials en Generatie Z — twee generaties die, hoewel verschillend in leeftijd, de huidige jeugd vertegenwoordigen. Zij groeien op in een snelle wereld vol verwachtingen: hoge academische eisen, financiële druk en levensstijlstandaarden die door sociale media worden gevormd.

Ze worden aangemoedigd om hoogopgeleid te zijn, een glansrijke carrière te hebben én een perfect privéleven te leiden. Veel jongeren streven ernaar om vroeg succes te behalen: een miljoen rupiah verdienen op hun twintigste, manager worden op hun 25e, of een eigen bedrijf starten voor hun dertigste. Voor sommigen is dit motiverend, maar voor velen creëert het juist een enorme sociale druk die hun mentale gezondheid beïnvloedt.

De realiteit is echter vaak anders. De hoge werkloosheid onder hoogopgeleiden, stijgende kosten van levensonderhoud en beperkte kansen maken dat veel jongeren zich gevangen voelen zonder uitweg.

De hashtag #KaburAjaDulu is geboren uit deze collectieve frustratie. Het is een symbool van passief verzet — niet door te schreeuwen, maar door de wens om weg te gaan, afstand te nemen of te ‘emigreren’ van een beklemmende situatie.

Fysieke en Emotionele Migratie

Het begrip “hijrah” (emigratie) heeft hier twee betekenissen. Ten eerste, fysieke emigratie: de wens om naar het buitenland te verhuizen op zoek naar een beter leven. Dit blijkt uit de groeiende belangstelling van jonge Indonesiërs om te studeren, werken of zich permanent in het buitenland te vestigen.

Ten tweede, emotionele en digitale migratie: de keuze om zich terug te trekken uit een sociale omgeving die als toxisch wordt ervaren. Denk aan minder sociale interacties, het deactiveren van sociale media-accounts of een meer introverte levensstijl aannemen. Beide vormen van migratie hebben dezelfde wortel: sociale druk en mentale belasting.

Digitale Exodus

Weet je wat een digitale exodus is, HEALMates? Een digitale exodus verwijst naar het fenomeen waarbij mensen ervoor kiezen om de digitale ruimte te verlaten — zoals sociale media of online platforms — omdat ze zich overweldigd, moe of psychologisch uitgeput voelen.

Sociale media, die bedoeld zijn als ruimte voor expressie, veroorzaken vaak juist meer mentale druk. Dagelijks worden we geconfronteerd met beelden van andermans succes, academische prestaties, glansrijke carrières en luxe levensstijlen. Dit leidt tot social comparison — sociale vergelijking — die we bewust of onbewust voortdurend met onszelf maken. We voelen vaak dat ons leven ver achterblijft bij de ‘ideale’ standaarden die we zien op Instagram, TikTok, YouTube, Facebook of X (Twitter).

Het gevolg? Angst, depressie en de drang om te vluchten. De hashtag #KaburAjaDulu fungeert als een vorm van digitale exodus, waar jongeren hun collectieve frustraties en gevoelens van onmacht kunnen uiten.

Financiële Stress als Dieper Liggend Probleem

Het is moeilijk te ontkennen dat het kernprobleem financiële stress is. Deze stress is een van de grootste oorzaken van onrust onder jongeren. De hoge kosten van levensonderhoud, lage lonen en de moeilijkheid om werk te vinden in Indonesië maken dat velen de toekomst somber zien.

Volgens een onderzoek van Money & Health blijkt dat 86% van de mentale gezondheidsproblemen verband houdt met financiële kwesties. Dit betekent dat financiële druk niet alleen een economisch, maar ook een psychologisch probleem is.

De wens om naar het buitenland te ‘hijrah’ komt vaak voort uit de hoop op een hoger inkomen, betere openbare voorzieningen, meer werkgelegenheid en een stabielere toekomst.

Een Copingmechanisme

Vanuit psychologisch perspectief is de wens om te vluchten een vorm van copingmechanisme — een strategie om met stress om te gaan. Volgens Richard S. Lazarus & Susan Folkman (1984) in hun theorie Stress and Coping is coping een voortdurend cognitief en gedragsmatig proces om interne of externe eisen te beheren die de eigen draagkracht overschrijden.

Wanneer iemand zich gevangen voelt in een situatie die hij niet kan beheersen, zoekt het brein de snelste manier om stress te verminderen — bijvoorbeeld door weg te lopen van het probleem. Maar is “vluchten” echt een oplossing? Niet altijd.

Aan de ene kant kan afstand nemen ruimte bieden om te ademen, te reflecteren of nieuwe kansen te vinden. Aan de andere kant, als de kern van het probleem niet wordt aangepakt, zal de druk vroeg of laat terugkeren — zelfs op een nieuwe plek.

Daarom is het belangrijk dat HEALMates en jongeren begrijpen dat emigreren niet alleen draait om ‘weggaan’, maar ook om het voorbereiden van zichzelf op nieuwe uitdagingen.

Het fenomeen #KaburAjaDulu zou een wake-upcall moeten zijn voor de Indonesische samenleving en overheid. Naast de druk van sociale media weerspiegelt dit fenomeen ook de teleurstelling van burgers over de politieke en economische instabiliteit in het land.

In plaats van jongeren te veroordelen die willen vertrekken, moeten we ons afvragen: wat gaat er mis in ons sociale, economische en culturele systeem dat zoveel mensen doet verlangen om te vertrekken?

Uiteindelijk ligt de oplossing niet alleen bij het individu dat “sterk” moet zijn, maar ook bij een maatschappelijk en nationaal ecosysteem dat ruimte biedt voor jongeren om gezond te groeien. Emigratie mag een keuze zijn, maar het belangrijkste is dat waar ze zich ook bevinden, Indonesische jongeren de kans hebben om gezond, betekenisvol en gelukkig te leven. (RIW)