Semarang, 4 augustus 2025, in de gangen van een oud crèmegekleurd huis aan de Jalan MT Haryono nr. 360, stond een houten deur wijd open en verwelkomde bezoekers met de geur van olieverf en papier. Het huis Mataram 360, dat normaal gesproken stil en vol heimwee is naar aanraking, veranderde die ochtend in een heilige ruimte, een plek waar de werken van Rahel Yosi Ritonga @therahelyosi werden tentoongesteld onder de titel “Moeder: Liefde, Opoffering, Invloed en Verlies”.

Deze tentoonstelling was niet zomaar een expositie van schilderijen, maar voelde alsof we werden uitgenodigd om op een pelgrimage van herinneringen met onze moeders te gaan. Niet alleen doeken, maar ook Yosi’s indrukwekkende teksten over moeders werden getoond — een verzameling woorden die ooit viraal gingen op sociale media en nu een fysieke vorm kregen om aangeraakt, gelezen en opnieuw gevoeld te worden samen met de bezoekers. Daar konden we de gedachten van de kunstenaar binnengaan en begrijpen waar haar verlangen naar uitging.

De solotentoonstelling, die liep tot 18 augustus 2025, is inmiddels voorbij. Maar de betekenis en de filosofische diepgang ervan blijven hangen tot op de dag van vandaag en misschien nog lang daarna. Deze tentoonstelling is er één van velen die onze ziel diep kunnen raken, HEALMates.

De Galerie als Taal van Liefde

Wat als een galerie niet alleen een plek is om te kijken, maar ook een ruimte om een boodschap te sturen aan iemand die er niet meer is? Yosi en veel andere kunstenaars begrijpen dit principe maar al te goed. Misschien is dat de reden waarom zij ervoor koos om de galerie te veranderen in een open brief — een medium om liefde, verlies en de invloed van een moeder over te brengen via beeld en woord.

In een hoek van de tentoonstelling hing een schilderij met de silhouet van een moeder die haar kind beschermt, vergezeld van de woorden: “Moeder is de eerste lijn op de kaart van onze ziel.” Misschien had ze het vroeger nooit hardop gezegd, maar in deze expositie sprak die lijn namens haar. Voor Yosi is beeldende kunst niet enkel esthetiek. Het is meer dan dat — het is een medium dat de kracht heeft om “het stille aan te spreken”. Ze biedt een veilige ruimte voor verlangen, tranen en vragen. In haar schilderijen ademt de zachte geur van pastelkleuren, vervagende donkere silhouetten, en lege ruimtes die ze bewust laat bestaan. Het voelt alsof ze ons een pauze gunt, een adem, een plek om verlies te aanvaarden.

Het is moeilijk om het verschil te zien tussen schilderijen en gebeden. Want elke penseelstreek lijkt een fluisterende melodie die zegt: “Ik ben hier, moeder, ik herinner me jou.” In deze context kunnen we begrijpen dat een galerie niet slechts het stille atelier van een kunstenaar is, maar een collectief podium om samen herinneringen te koesteren.

Van Virale Teksten tot Ingelijste Woorden

Een interessant aspect van deze tentoonstelling is de opname van Yosi’s teksten, die eerder viraal gingen op sociale media, als onderdeel van de installatie. Ze begreep goed dat die woorden velen hadden verbonden door gedeelde ervaringen — verlangen, innerlijke strijd, zelfs schuldgevoel. Door ze in te lijsten gaf Yosi die woorden ruimte om te ademen, in plaats van slechts korte statussen in een feed te blijven.

De teksten, soms in de vorm van poëzie, soms als zachte monologen, werden een deur voor bezoekers om hun eigen moeder te herinneren. Iedereen die ze leest, wordt verleid om hun geheugen te openen, te zuchten, en misschien in stilte te huilen. Zo werd de galerie een dialoog tussen de kunstenaar en de wereld, tussen elke bezoeker en zijn of haar moeder.

Conflict, Invloed en Verlies

Als het over thema’s gaat, is Yosi buitengewoon scherp in het blootleggen van de emotionele ervaring die velen hebben met hun moeder. In het thema “Moeder, Liefde, Opoffering, Invloed en Verlies” brengt Yosi lagen van ingehouden conflict naar voren die vaak bestaan tussen moeder en kind — gevoelens van liefde, vreugde, schuld, en zelfs een liefde die nooit uitgesproken werd door het kind naar zijn moeder toe.

In één van haar werken beeldt Yosi een moeder af als een vage schaduw achter het kind. Daarin zien we hoe de invloed van een moeder niet altijd zichtbaar is, maar diep blijft hangen. Die invloed is moeilijk onder woorden te brengen door elk kind aan zijn moeder.

Wanneer de galeriedeuren opengaan, kan iedereen binnenkomen. Het is een keuze die niet alleen toegang biedt, maar de tentoonstelling ook tot ieders bezit maakt — van iedereen die zijn moeder wil herinneren. In deze context is een kunstgalerie niet slechts een podium om te “tonen”, maar een medium waarin iedereen opnieuw kan liefhebben, wonden kan omarmen, en herinneringen kan verzorgen met hun moeder of kind.

De werken in deze tentoonstelling zijn geboren uit iets dat niet altijd mooi is, maar juist diep menselijk: de ervaring van moeder zijn, de herinnering aan een moeder, en de wonden die de wereld achterlaat — vooral een wereld die vaak te hard is voor vrouwen. Er zijn sporen van liefde, maar ook opgedroogde tranen aan de rand van het doek. Maar wees gerust, Rahel Yosi Ritonga preekt niet. Ze komt niet om iemand de les te lezen. Ze wil gewoon naast ons zitten, de wond aankijken, en zeggen: “Kom, laten we dit samen overdenken.”

Ze verbergt zich niet achter esthetiek. Ze komt zoals ze is — met moed, met kwetsbaarheid, met alles wat vrouwen vaak doet twijfelen aan zichzelf. Als moeder, kunstenaar en influencer heeft Yosi een gevoelig maar kalmerend emotioneel kompas. Ze weet persoonlijke zaken te verbeelden die op de een of andere manier ons eigen verhaal lijken te vertellen.

Tijdens de openingssessie verklaarde ze openlijk dat ze deze tentoonstelling opdraagt aan degene die altijd het middelpunt van zoveel levens is: “Voor Mama, en voor alle moeders in de wereld die niet altijd de waardering krijgen die ze verdienen. Moge Mama glimlachen vanuit de hemel.”

Uit de tentoonstelling van Rahel Yosi Ritonga kunnen we één eenvoudige les trekken: de liefde van een moeder verschijnt niet altijd in de vorm van warme omhelzingen of lieve woorden — soms komt ze in de gedaante van een langdurig gemis. Daarnaast leren we dat verdriet, hoe zwaar ook, een andere taal kan zijn van liefde die nooit volledig is uitgesproken. Kunst is de zachtste manier om in gesprek te gaan met hen die er niet meer zijn, en een ruimte te geven aan wat achterblijft. Laten we onze moeders omarmen, HEALMates! (RIW)