HEALMates, hebben jullie ooit het gevoel gehad dat het leven niet alleen draait om hoe we met andere mensen omgaan, maar ook om hoe we ons verbinden met de natuur om ons heen? In het onderwijs wordt die invalshoek vaak vergeten. Terwijl, als we mensenrechten bekijken via het perspectief van hablum minal alam de relatie tussen mens en natuur onze visie op rechten en verantwoordelijkheden ineens veel breder wordt.
Hablum Minal Alam als Basis voor Mensenrechtenonderwijs
We horen zo vaak dat mensenrechten vooral gaan over individuele vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid. Klopt, maar mensenrechten vragen ook dat we bewust zijn van onze verantwoordelijkheid tegenover andere levende wezens en het milieu. Jullie weten het wel toch, HEALMates? Zorg voor de natuur voorkomt rampen. Rampen voorkomen betekent mensenlevens beschermen. En mensenlevens beschermen is mensenrechten in actie. Daar komt het perspectief van hablum minal alam binnen.
Simpel gezegd herinnert dit concept ons eraan dat we geen solospelers zijn, HEALMates. We maken deel uit van de natuur iets dat we moeten koesteren, respecteren en eerlijk behandelen.
Stel je even voor een bos dat kaalgekapt wordt, een rivier vol afval, of lucht die niet meer schoon genoeg is om vrij te ademen. Dat gaat niet alleen over milieuvervuiling het schendt ook fundamentele mensenrechten. Het recht op een gezonde leefomgeving, het recht van toekomstige generaties om van een intacte natuur te genieten, en het recht van alle levende wezens om waardig te bestaan ja, zelfs het “recht” van de natuur om niet vernietigd te worden. Alles is met elkaar verbonden. Vanuit deze kijk gaat mensenrechtenonderwijs niet alleen over respect voor anderen, maar ook voor Gods schepping.
Relevante Koranverzen over Mensenrechten en Hablum Minal Alam
Het idee van mensenrechten en hablum minal alam staat eigenlijk al eeuwen in de Koran. In Soera Al-Baqarah, vers 30, zegt Allah (betekenis):
“…Ik zal een plaatsvervanger op aarde aanstellen.”
Dit herinnert ons eraan dat de mens een verantwoordelijkheid draagt niet om de aarde uit te buiten, maar om die te beschermen. Een khalifah zijn betekent verantwoord en zorgzaam omgaan met de wereld waarbij de rechten van de natuur uiteindelijk ook de rechten van de mens zelf beschermen.
In Soera Al-A’raf, vers 31, zegt Allah (betekenis):
“Eet en drink, maar wees niet buitensporig. Allah houdt niet van wie overdrijft.”
Dit gaat over balans het verantwoord gebruiken van bronnen. Mensenrechten bekijken via hablum minal alam laat ons zien dat overexploitatie van de natuur betekent dat we anderen ook toekomstige generaties hun rechten ontnemen.
Een Waarschuwing voor Mensenrechtenonderwijs via Hablum Minal Alam
De afgelopen tijd zijn verschillende gebieden op het eiland Sumatra getroffen door zware rampen van extreme overstromingen en aardverschuivingen tot andere gevolgen van slechte milieuzorg. Dit maakt duidelijk dat het recht op een veilige, schone omgeving nooit losstaat van mensenrechten.
Huizen verdwijnen onder modder, rivieren treden buiten hun oevers, duizenden mensen raken dakloos, en talloze levens gaan verloren. Onderzoek laat zien dat dit niet alleen door natuurlijke factoren komt, maar ook door menselijk handelen ontbossing, landverandering, mijnbouw en een leefstijl die geen rekening houdt met het milieu.
In de islam, bekeken door de lens van hablum minal alam, kunnen dit soort rampen gezien worden als een spirituele en sociale waarschuwing. Niet alleen een natuurverschijnsel, maar vaak een gevolg van het verwaarlozen van onze verantwoordelijkheid om de aarde te beschermen.
Dit laat zien dat mensenrechtenonderwijs dat alleen focust op menselijke belangen maar geen aandacht geeft aan milieurechten, eigenlijk maar half werk is. Wat er in Sumatra gebeurt, bewijst dat het schenden van de natuur uiteindelijk terugkaatst op de mens.
Daarom is het superbelangrijk om hablum minal alam mee te nemen in mensenrechtenonderwijs, HEALMates:
- Zodat huidige en toekomstige generaties begrijpen dat een gezonde leefomgeving ook een mensenrecht is
- Zodat we collectief beseffen dat natuurvernietiging betekent dat we het recht van mensen op veiligheid en waardig leven schenden
- En zodat herstel en preventie niet alleen technisch en beleidsmatig zijn, maar ook moreel en spiritueel gedragen.
Een Natuurvriendelijke Benadering van Mensenrechtenonderwijs
Het integreren van hablum minal alam in mensenrechtenonderwijs hoeft echt niet ingewikkeld te zijn. Het kan juist superpraktisch beginnen kinderen leren bomen te respecteren, hen bewust maken van een schone leefomgeving, of samen ontdekken waarom natuurlijke bronnen zo kostbaar zijn. Het is meer dan milieules het is een oefening in empathie, verantwoordelijkheid en holistisch denken over rechten en plichten.
Deze manier van onderwijs vormt mensen die niet zomaar de natuur misbruiken. Want wie snapt dat schade aan de natuur een schending van mensenrechten is, beseft dat hij daarmee ook zijn eigen rechten ondermijnt.
Uiteindelijk betekent het begrijpen van mensenrechten via hablum minal alam dat we worden begeleid tot verantwoordelijke khalifahs mensen die de aarde en al haar bewoners beschermen en zowel menselijke als natuurlijke rechten respecteren.
De rampen in Sumatera zouden een wake-up call moeten zijn voor ons allemaal deze mindset moet blijven leven. Niet alleen in tijden van crisis, maar als dagelijkse reflectie, duurzame inzet en onze blijvende verantwoordelijkheid als rentmeesters van de aarde. Moge wij en toekomstige generaties deze opdracht waarmaken, HEALMates het bewaren van de natuur, de mens en de harmonie van Gods schepping. (KHO)
