Met de technologische vooruitgang van vandaag de dag is gamificatie van mentale gezondheid een trend die steeds populairder wordt. Gamificatie van mentale gezondheid is het gebruik van spelelementen in programma’s, apps of activiteiten die bedoeld zijn om de mentale gezondheid te ondersteunen.

Je kunt bijvoorbeeld mediteren door simpelweg een app te openen en punten te verdienen telkens wanneer je vijf minuten rustig zit, of een badge “7 Dagen Achtereenvolgens Journalen” krijgen nadat je elke ochtend je gevoelens hebt opgeschreven. Dat klinkt leuk, toch, HEALMates? Laten we dieper ingaan op deze trend!

Wat is Gamificatie van Mentale Gezondheid?

Gamificatie van mentale gezondheid is een speelse techniek die wordt geïntegreerd in psychologische therapie. Ontwikkelaars en onderzoekers maken gezonde mentale activiteiten meer spelachtig, zodat ze leuker worden om te doen. Deze vorm van gamificatie maakt gebruik van game-mechanismen zoals puntensystemen, levels, uitdagingen, badges, missies of voortgangsbalken om psychologische oefeningen, meditatie, journaling en gedragstherapie aantrekkelijker te maken. Zo wordt gehoopt dat deze mentale gezondheidsactiviteiten consistenter worden uitgevoerd.

Waarom is deze trend van gamificatie zo booming? Een van de redenen is dat gamificatie leuker aanvoelt als digitale therapie, waardoor mensen gemotiveerd blijven om het te blijven doen.

Als HEALMates zich nog afvragen hoe gamificatie van mentale gezondheid eruitziet, hier zijn enkele vormen die vaak voorkomen in verschillende apps voor mentale gezondheid.

• Voortgangsregistratie & streaks: het tonen van dagelijkse voortgang, oefenreeksen of opeenvolgende streaks, bijvoorbeeld “10 dagen achtereenvolgens gemediteerd”.
• Punten, badges en beloningen: virtuele beloningssystemen na het voltooien van een oefening of CBT-module.
• Uitdagingen & quests: thematische taken verpakt als missies in een spel, bijvoorbeeld “7 dagen dankbaarheidsuitdaging”.
• Avatars & personalisatie: gebruikers kunnen hun eigen karakter aanpassen als “gezicht” van hun reis, soms ook bedoeld om eigenaarschap te versterken.
• Sociale mechanismen: zoals scoreborden, het delen van prestaties of communityfuncties die sociale steun bieden.
• Verhaal/narratief: oefeningen worden ingekaderd als onderdeel van een “verhaal” of avontuur. Bijvoorbeeld SuperBetter, dat herstel vergelijkt met het voltooien van missies.

Elk van deze elementen is bedoeld om oefeningen die saai kunnen aanvoelen leuker te maken en kleine dopaminereacties uit te lokken die helpen bij gewoontevorming.

Waarom Kan Gamificatie Effectief Zijn?

Er zijn verschillende psychologische mechanismen die gamificatie effectief maken bij het bevorderen van gezonde mentale gewoonten, waaronder het volgende.

• Bekrachtiging & feedback: punten of badges bieden directe beloningen die gezond gedrag versterken.
• Doelstelling & zelfmonitoring: voortgangsbalken en statistieken maken doelen concreter, waardoor gebruikers gemotiveerder raken.
• Autonomie & competentie: spellen die keuzevrijheid bieden (personalisatie, levels) geven gebruikers een gevoel van controle, terwijl prestaties het gevoel van competentie vergroten.
• Verbinding: sociale functies benutten de menselijke behoefte aan verbondenheid, steun en sociale normen.

Toch moeten we voorzichtig zijn, want als de beloningen te oppervlakkig zijn, kan de motivatie verdwijnen zodra de externe prikkel stopt. Simpel gezegd, we worden lui om het opnieuw te doen. Dit wordt het crowding-out-effect genoemd, waarbij intrinsieke motivatie wordt vervangen door extrinsieke motivatie — bijvoorbeeld alleen iets doen voor de punten. Daarom moet gamificatie van mentale gezondheid ook ethisch worden ontworpen, met de nadruk op het opbouwen van gewoonten en psychologisch begrip als kernfocus.

Maar let op, HEALMates. Gamificatie is geen vervanging voor professionele therapie en dient slechts als tijdelijke ondersteuning. Zorg er dus voor dat de psychologische inhoud geldig is, en gebruik gamificatie alleen om gewoonten op te bouwen, niet om de inhoud zelf te vervangen.

Enkele grote platforms hebben al gamificatie-elementen geïntegreerd. Hier zijn een paar voorbeelden.

• Headspace: voortgangsregistratie, streaks en thematische sessies die het gemakkelijker maken om een meditatiegewoonte op te bouwen.
• Happify: combineert evidence-based activiteiten (CBT, positieve psychologie) met spelelementen.
• SuperBetter: een voorbeeld van gamified self-help dat CBT-oefeningen verpakt als quests.

Dus dat is de uitleg over gamificatie van mentale gezondheid die HEALMates moeten weten. Gamificatie is een techniek die psychologische oefeningen lichter, meetbaarder en leuker maakt, waardoor meer mensen het willen proberen en het uiteindelijk een gewoonte wordt. (RIW)