In een wereld die steeds minder goed aanvoelt, met nieuws over conflicten, economische crises en voortdurende onzekerheid over de toekomst, duikt een interessante vraag op: wordt kunst nog steeds gekocht, wanneer het leven zelf al zo duur aanvoelt?
Die vraag is niet zomaar een losse gedachte. Ze raakt aan de onrust die leeft bij mensen in de kunstwereld, zowel bij kunstenaars als bij verzamelaars. Dus, HEALMates, laten we dit samen verder uitdiepen in dit artikel.
Wordt kunst vandaag de dag nog gekocht?
De afgelopen jaren zijn de mondiale en nationale economische en politieke dynamieken sterk met elkaar verweven geraakt, wat heeft geleid tot een opeenstapeling van druk die direct voelbaar is in het dagelijks leven. Geopolitieke spanningen, langdurige conflicten, verstoringen in wereldwijde toeleveringsketens en een afkoelende wereldeconomie hebben de prijzen van energie en voedsel omhooggeduwd, terwijl wisselkoersen en productiekosten onder druk blijven staan.
Die impact is ook in Indonesië duidelijk merkbaar, HEALMates. De prijzen van basisbehoeften stijgen, transport- en woonkosten lopen op, terwijl het inkomen van veel mensen niet in hetzelfde tempo meegroeit met de inflatie.
Tegelijkertijd zorgen fiscale maatregelen en onvermijdelijke aanpassingen van subsidies, bedoeld om de stabiliteit van de staat te behouden, ervoor dat de financiële ademruimte van veel mensen kleiner wordt. Het is dan ook begrijpelijk dat het leven voor velen duurder en vermoeiender aanvoelt. Niet per se door slecht persoonlijk financieel beheer, maar omdat het economische en politieke systeem zelf onder druk staat.
In zo’n steeds moeilijker economisch klimaat rijst de vraag: is er nog iemand die kunst koopt? Deze kwestie wordt openlijk besproken tijdens verschillende kunstbeurzen en tentoonstellingen. In een van die gesprekken stelde Magnus Renfrew, medeoprichter van Art SG, in een interview met Kompas dat de kunstmarkt zich de afgelopen twee à drie jaar in een uitdagende fase bevindt. De oorzaken zijn meervoudig: geopolitieke onzekerheid, wereldwijde economische druk en veiligheidskwesties creëren een sfeer van twijfel, waardoor veel galeries moeilijke keuzes moeten maken—kosten verlagen, expansie uitstellen of zich concentreren op wat echt essentieel is.
Toch, ondanks alles, wordt kunst niet volledig losgelaten, HEALMates. Dus ja, wordt kunst nog gekocht? Het antwoord is, ja, al is het niet meer zo uitbundig als voorheen.
Volgens gegevens van Art Basel waren er weliswaar tegenslagen, zoals de mislukte verkoop van een Giacometti-werk ter waarde van USD70 miljoen bij Sotheby’s in mei en een golf van galeriesluitingen wereldwijd, maar tegelijkertijd openden er ook nieuwe galeries. Bovendien eindigde 2025 met een sterke noot: grote veilingen in New York in november realiseerden samen een verkoop van USD2,2 miljard aan kunstwerken, gevolgd door levendige en succesvolle kunstbeurzen in Londen, Parijs en Miami.
Na drie jaar van krimp ontstond er een duidelijk gevoel dat de kunstmarkt nog steeds zijn publiek heeft. Deze cijfers onderstrepen één belangrijk punt: ook al vertraagt de kunstmarkt, hij staat niet stil.
Wie koopt er nog kunst in moeilijke tijden?
Ook het profiel van kunstkopers is aan het verschuiven. Waar markteuforie aankopen vroeger impulsief en speculatief maakte, zijn verzamelaars tegenwoordig voorzichtiger. De kopers die overblijven zijn meestal:
- gevestigde verzamelaars met een langetermijnvisie;
- instellingen of individuen die kunst zien als een cultureel bezit, niet alleen als een snelle investering;
- kopers met een emotionele band met het werk of het verhaal van de kunstenaar.
In tijden van onzekerheid wordt kunst niet langer gekocht vanwege trends alleen, maar vanwege haar betekenis.
Veel galeries merken bovendien dat de besluitvorming van verzamelaars is veranderd. Het proces verloopt trager, de gesprekken zijn langer en de afwegingen dieper. Kopers vragen niet alleen naar prijs en grote namen, maar ook naar context, relevantie en de duurzaamheid van een werk op de lange termijn. Voor sommigen is het kopen van kunst vandaag de dag een vorm van anchoring: een manier om zich vast te houden aan iets dat stabiel aanvoelt, terwijl de wereld te snel verandert.
De veerkracht van kunst in moeilijke tijden
De wereldwijde instabiliteit weerspiegelt zich ook in de tentoongestelde werken. Veel kunstenaars reageren op de onrust van deze tijd met een meer reflectieve beeldtaal, met thema’s als kwetsbaarheid van het lichaam, collectief geheugen, de relatie tussen mens en macht, en de zoektocht naar betekenis midden in een crisis.
In plaats van puur escapisme te bieden, fungeert kunst steeds vaker als een pauzeruimte: een plek om even stil te staan, te voelen en te reflecteren.
De vraag “wordt kunst nog steeds gekocht?” draait uiteindelijk misschien niet alleen om cijfers. In tijden waarin de wereld niet goed aanvoelt, verschuift de functie van kunst vaak, van statussymbool naar emotionele verwerking, van luxeproduct naar gesprek. (RIW)
