Heb je ooit gehoord van een kunstenaar die beweerde te zijn “ontvoerd” door buitenaardse wezens en die ervaring vervolgens vastlegde op doek? In Indonesië wordt dit verhaal gekoppeld aan een grote naam binnen de moderne beeldende kunst: Sudjana Kerton. Naast zijn bekendheid door schilderijen over de onafhankelijkheidsstrijd en het dagelijks leven van het volk, dook Kertons naam ook op in een veel mysterieuzere context, namelijk zijn ontmoeting met een UFO en de claim dat hij zou zijn ontvoerd, een gebeurtenis die volgens familie en bepaalde verslagen plaatsvond aan het einde van de jaren zeventig.

Het verhaal kreeg opnieuw aandacht toen werken die met deze ervaring te maken hebben, de afgelopen tijd werden tentoongesteld en besproken tijdens verschillende exposities.

Van strijdschilder tot een ongewoon verhaal

Sudjana Kerton (1922–1994) neemt een stevige plek in binnen de geschiedenis van de Indonesische beeldende kunst. Hij staat bekend als een schilder die momenten uit de revolutie en het leven van gewone mensen vastlegde in een expressieve, humanistische stijl.

Na een periode van studie en artistieke ervaring in het buitenland keerde Kerton terug naar Indonesië en bleef hij actief als kunstenaar. Toch is een van de meest verrassende aspecten van zijn persoonlijke leven de claim over een bijzondere ervaring met een onbekend vliegend object (UFO) bij zijn woning in de wijk Dago in Bandung.

Het verhaal over zijn vermeende ontvoering door aliens is al langer bekend bij het publiek en werd vastgelegd in het boek Tafakur di Galaksi Luhur, geschreven door wijlen Dedy Suardi. Daarnaast werd dit verhaal ook samengevat in een artikel dat werd tentoongesteld bij de galerie-stand van Tjandra Kerton, onder de titel “Samenvatting van Tjandra Kertons herinneringen aan de ontvoering van Sudjana Kerton door aliens in Bandung.”

Deze ontvoeringsclaim is niet louter gebaseerd op geruchten. Volgens Tjandra Kerton en verschillende lokale aantekeningen en alternatieve publicaties uit 1978, of eind jaren zeventig, afhankelijk van de bron, vertelde Sudjana over een ontmoeting met wezens met grote hoofden en zwarte ogen, waarna hij naar een plek werd gebracht die aanvoelde als “niet van de aarde”.

Dit verhaal verscheen in verschillende teksten en boeken over lokale UFO-fenomenen en werd ook opgenomen in tentoonstellingsmateriaal waarin werken met dit thema te zien waren. Enkele UFO-organisaties en -gemeenschappen in Bandung verzamelden destijds ook getuigenissen en documenten die verband hielden met deze claim. Tegelijkertijd moet worden opgemerkt dat dit soort verhalen vooral zijn vastgelegd in populaire bronnen, familiearchieven en verzamelingen van fenomenologische verhalen, en niet voortkomen uit wetenschappelijke verificatie.

De ervaring schilderen, van transcendentie naar visuele taal

Na deze gebeurtenis verwerkte Sudjana zijn ervaring in vier schilderijen met een UFO-thema. Eén daarvan is het olieverfschilderij Dreaming of UFOs, waarop een landing van een buitenaards vaartuig te zien is, inclusief voetafdrukken op de grond. Van deze afdrukken werd ooit een gipsafgietsel gemaakt, al is dat inmiddels verdwenen.

Desondanks is Tjandra Kerton ervan overtuigd dat er nog foto’s bestaan van die afgietsels. Het verhaal werd ook gedeeld met een buurman, wijlen Dedi Suardi, een UFO-waarnemer die bekendstond om zijn privé-telescoop, die het relaas rechtstreeks van Sudjana hoorde.

Volgens Mohammad Reza Wardhana, voorzitter van BETA UFO, gaat het hier om een uitzonderlijke ervaring. In zijn ogen bevat het verhaal elementen van ontvoering, medische onderzoeken en zelfs reizen langs andere planeten samen met buitenaardse wezens.

Hij voegde daaraan toe dat dit soort patronen vaker terugkomt in meldingen van vermeende alien-ontvoeringen over de hele wereld. Mensen die dergelijke ervaringen rapporteren, vertellen vaak dat ze zijn meegenomen, medisch onderzocht, bepaalde boodschappen hebben ontvangen en vervolgens weer naar de aarde zijn teruggebracht.

Wat vooral intrigeert, is de manier waarop deze ervaring werd “opgevoerd” in kunstwerken. In verschillende schilderijen die zijn tentoongesteld, verschijnen symbolen en sferen die wijzen op een buitenaardse ervaring: kristalachtige vormen, vreemde landschappen en figuren die niet menselijk ogen. Voor de kunstenaar zelf—en voor de familie die zijn nalatenschap beheert, kan het maken van deze werken worden gezien als een poging om een mogelijk traumatische ervaring te verwerken. Het kan ook gelezen worden als een zoektocht naar transcendente betekenis, iets wat moeilijk in woorden te vatten is.

Over waarheid en artistieke interpretatie

Het verhaal van Sudjana Kerton over UFO’s en ontvoering blijft tot op vandaag discussies oproepen tussen subjectieve ervaring, populaire cultuur en wetenschappelijk onderzoek. De kunstwereld biedt ruimte aan persoonlijke ervaringen, symboliek en interpretatie, maar zulke claims kunnen niet zonder meer als feit worden aangenomen.

Toch maken juist deze ongewone verhalen het oeuvre van Sudjana Kerton uniek. De narratieven rondom zijn werk hebben bijgedragen aan een eigen, onderscheidende identiteit, een verhaal dat uiteindelijk door zijn familie is doorgegeven.

Los van de vraag of de claim letterlijk waar is, opent dit verhaal een breder gesprek over hoe persoonlijke ervaringen kunnen uitgroeien tot brandstof voor creativiteit en een middel om iets te communiceren dat moeilijk onder woorden te brengen is.

Interessant, toch, HEALMates? (RIW)