Het leven geeft ons zelden echt pauze, hè HEALMates. Problemen kunnen elkaar blijven opvolgen, soms zelfs zonder waarschuwing. Werkdruk, relatieconflicten, sociale verwachtingen en financiële zorgen brengen ons vaak tot een punt van uitputting, zowel fysiek als mentaal. Juist op zulke momenten zetten we, vaak zonder het te beseffen, onze coping skills in: manieren waarop lichaam en geest proberen om met stress om te gaan.

Het probleem is alleen: niet elke coping skill werkt op de lange termijn in ons voordeel, HEALMates. Sommige strategieën voelen in het begin “rustgevend”, maar tasten langzaam onze mentale gezondheid aan. Andere voelen juist niet meteen prettig, soms zelfs vermoeiend, maar helpen ons uiteindelijk écht herstellen. Wat is dan precies het verschil tussen gezonde en ongezonde coping skills? Laten we dat samen eens rustig uitpakken.

Wat zijn coping skills?

Voordat we het verschil bespreken tussen gezonde en ongezonde coping skills, is het goed om eerst te begrijpen wat coping skills eigenlijk zijn. Coping skills, of copingmechanismen, zijn strategieën, bewust of onbewust, die we gebruiken om om te gaan met stress, emotionele druk of moeilijke situaties. Coping draait niet om het laten verdwijnen van problemen, maar om de manier waarop we erop reageren.

Iedereen heeft zijn eigen copingpatronen, gevormd door levenservaringen, omgeving en persoonlijke waarden. Die patronen kunnen zich echter ontwikkelen in een gezonde richting, of juist omslaan in gewoontes die het lijden verlengen.

Gezonde coping skills

Bij het omgaan met problemen gebruiken we soms gezonde, maar soms ook ongezonde copingstrategieën. Gezonde coping skills helpen ons om emoties en situaties bewust te benaderen, ook al voelt dat in het begin soms ongemakkelijk. Op de lange termijn dragen ze juist bij aan herstel en veerkracht.

Voorbeelden van gezonde coping skills zijn:

• Emoties herkennen: toegeven “ik ben moe” of “ik ben boos”, zonder jezelf te veroordelen.
• Emotieregulatie: diep ademhalen, journaling of mindfulness.
• Steun zoeken: praten met iemand die je vertrouwt, een community of een professional.
• Zorg voor je lichaam: voldoende slapen, regelmatig eten, bewegen en rust nemen.
• Probleemoplossend denken: problemen opdelen in kleine, haalbare stappen.
• Grenzen stellen: leren nee zeggen en prikkels verminderen die stress veroorzaken.

Veel mensen ervaren gezonde coping als lastig, omdat het vraagt om volledige aanwezigheid. Je loopt niet weg voor het probleem, maar gaat er juist naast zitten, alsof je ermee in gesprek gaat om samen een oplossing te vinden. Dat kan in het begin ongemakkelijk voelen, maar na verloop van tijd geeft het vaak juist opluchting.

Op de lange termijn word je mentaal weerbaarder, zijn je emoties stabieler en beter te reguleren, en worden ook je relaties, met jezelf en met anderen, gezonder. Met andere woorden: je wordt niet langer volledig gestuurd door de stress in je leven.

Ongezonde coping skills

Naast gezonde coping skills grijpen veel van ons ook regelmatig naar ongezonde copingmechanismen wanneer we onder druk staan. Ongezonde coping is meestal gericht op ontsnappen, niet op oplossen. Het kan tijdelijk verlichting geven, maar raakt de kern van het probleem niet.

Voorbeelden hiervan zijn:

• Problemen vermijden: doen alsof alles oké is, conflicten uitstellen of zwijgen terwijl het vanbinnen stormt.
• Overmatige afleiding: eindeloos scrollen op social media, binge-watchen of de hele dag slapen om aan de realiteit te ontsnappen.
• Destructieve ontlading: boos worden op anderen, jezelf extreem de schuld geven of impulsief gedrag.
• Afhankelijkheid: van sigaretten, alcohol, eten of andere snelle ‘comfortoplossingen’.

Deze vormen van coping lijken in eerste instantie te helpen omdat ze snel werken. Even lijkt de stress minder, omdat je gedachten worden afgeleid. Maar dat effect is tijdelijk: het echte probleem blijft bestaan.

Op de lange termijn kan dit leiden tot terugkerende of grotere problemen, gevoelens van schuld, schaamte of leegte, een voortdurende stresscyclus en een verhoogd risico op mentale én fysieke klachten.

Ongezonde coping is te vergelijken met een wond afplakken met een vieze pleister: van buiten ziet het er netjes uit, maar vanbinnen blijft de infectie zich verspreiden, met mogelijk ernstigere gevolgen.

Waarom raken we zo makkelijk vast in ongezonde coping?

Veel van ons belanden in ongezonde coping omdat onze omgeving snelle oplossingen vaak normaliseert:

 “Als je maar even plezier hebt.”
“Niet te veel over nadenken.”
“Laat maar, vergeet het gewoon.”

Maar onderdrukte emoties verdwijnen niet. Ze zijn als een tijdbom die vroeg of laat terugkomt, als chronische vermoeidheid, emotionele uitbarstingen of een aanhoudend gevoel van leegte. Bovendien heeft niet iedereen ooit geleerd hoe je op een gezonde manier met stress omgaat. Veel van ons hebben geleerd om te overleven, niet om te herstellen.

Het belangrijkste verschil tussen gezonde en ongezonde coping skills

Aspect	Ongezonde coping skills	Gezonde coping skills
Focus	Ongemak vermijden	Emoties begrijpen en reguleren
Effect	Tijdelijke opluchting	Herstel op lange termijn
Impact	Terugkerende problemen	Meer mentale veerkracht
Relaties	Kunnen relaties beschadigen	Versterken relaties
Zelfregulatie	Reactief en impulsief	Bewust en doelgericht

Coping skills zijn essentiële hulpmiddelen om de uitdagingen en stress van het leven aan te kunnen. De manier waarop we met stress omgaan, heeft grote invloed op ons emotionele welzijn en onze mentale gezondheid.

Het verschil begrijpen tussen gezonde en ongezonde coping skills is dan ook cruciaal voor persoonlijke groei en emotionele veerkracht, HEALMates. Door op een gezonde manier met stress en levensproblemen om te gaan, geven we onszelf de kans om écht te herstellen, in plaats van vast te blijven zitten in patronen die ons uiteindelijk schaden. (RIW)