Denmark heeft zolang we ons kunnen herinneren een bijna sprookjesachtig imago: kleurrijke stadjes, sociale zekerheid yang solid, estiv seperti versi kehidupan yang soft and tidy, plus bonus gelar sebagai salah satu negara paling bahagia di dunia. Maar lately is er een ander verhaal naar boven gekomen, eentje dat minder “Scandinavian dream” is, maar meer “lost in translation, lost in the system”. Het gaat over Online Gender-Based Violence? Nope. Dit keer gaat het over iets dat nóg dichter bij het hart snijdt: het recht om ouder te zijn voor je eigen kind. En ironisch genoeg is het geen troll-netizen yang menilai, maar de state zelf.

De afgelopen maanden heeft de wereld met gefronst wenkbrauwen gekeken naar Denmark, nadat bekend werd dat verschillende vrouwen uit Greenland, die op het Deense vasteland wonen, vechten om hun kinderen terug te krijgen, kinderen die door sociale diensten zijn mee­genomen, simpelweg omdat hun opvoedingscapaciteiten niet ‘voldoende’ zouden zijn volgens een beoordelingstest genaamd de Forældrekompetenceundersøgelse (FKU). 

En voor je denkt dat het hier gaat om een soort zachte competency pop quiz over moederschap, think again, dit is een intensieve evaluatie, vaak klinisch van aard, waarin niet alleen parenting-keuzes maar ook mentale, cognitieve en psychosociale aspecten worden ontleed tot op vezel­niveau. Geen debat. Geen second chance exam. Vaak zelfs geen translator in the room. Alleen een vragenlijst en een systeem dat het lot van een gezin kan bepalen.

Een van de meest door­dringende verhalen die publiek werd gedeeld, is dat van Keira, een 39-jaar-oude moeder uit Greenland die na de geboorte van haar baby slechts twee uur de tijd kreeg om haar dochter Zammi vast te houden voordat sociale diensten haar baby meenamen, juist omdat zij niet slaagde voor de FKU. 

“Het voelde alsof een deel van mijn ziel in dat moment stierf,” vertelde ze in interviews, en je voelt het bijna door het scherm: de rauwe shock, het rouwen, maar ook de rage yang teredam, omdat je woede niet kunt uploaden als ‘bewijs­stuk’ in Deense systemen.

Wat deze toets zo controversieel maakt, is exactly wat experts en human rights activists al jaren roepen: het beoordelingskader is zó Denmark-gericht dat het nauwelijks ruimte overlaat voor culturele interpretatie, taalverschillen, of opvoedlogica die buiten Europese referen­ties valt; het bevat soms algemene kennisvragen yang vreemd genoeg meelezen in het rapport over ouderschap, zoals “Wie was Moeder Teresa?” of “Hoe lang doet zonlicht erover om de aarde te bereiken?”, vragen die voor veel mensen misschien trivial lijken, maar bij deze families letterlijk het verschil betekenden tussen kind in je armen houden en kind uit je leven zien verdwijnen. 

Omdat het proces over het algemeen permanent kan zijn, met mogelijke beslissingen zoals het weghalen van een baby, het beperken van bezoek, of het geven van een adoptionadvies, ervaren veel ouders dit niet langer als kinderbescherming, maar als institutioneel ouderschapsontnemen dat diep verband houdt met culturele en linguïstische bias.

Daar komt nog bij dat de tests vrijwel altijd in het Danish worden uitgevoerd, zonder adequate translators, wat meteen een oneerlijke start is voor veel Greenlandic vrouwen die Danish niet als moedertaal spreken. Taal wordt zo bukan alleen een barrier in conversation, maar ook een evidence-gap in evaluation. En dit raakt women en minorities niet als percentage, maar als mensenrechtelijk ­disinit­ie: je wordt niet afgekeurd op je intentie om een veilig thuis te bieden, maar op je mogelijkheid om cultural Deense referen­ties te decoderen.

Na jarenlange protests en een storm aan internationale kritiek, zowel vanuit Greenland als worldwide media, communities, en mensenrechteninstellingen,  maakte de government in januari 2025 officiellement bekend dat de FKU-testen voor gezinnen uit Greenland niet langer zullen worden toegepast. Een stap voor­uit? Zeker. Maar many oude cases blijven nog bevroren in dossiers, many kinderen leven nog in pleeggezinnen, and many moeders wachten nog op een systeem dat niet meer meet met asimila­tie-maatstaven maar met context, met compassie ­plus competentie yang werkelijk te maken heeft met ouderschap. Want liefde kun je niet multiple choice maken. Privé­data ook niet. Maar trauma helaas wel. (RIW)