“Freelance maar.” Ooit die zin gehoord? Dan heb je waarschijnlijk al één van de meest genormaliseerde vormen van werk-minimalisatie gezien in het huidige gig-tijdperk. Grappig (en frustrerend tegelijk): terwijl de gig-economie booming is, en platforms zoals Upwork, Fiverr en Freelancer.com miljoenen mensen inkomen geven, worden creatieve en freelance professionals nog steeds niet écht serieus genomen.

En toch… achter die laptopschermen, creatieve studio’s, cafétafels of slaapkamers waar alles wordt gemaakt, speelt zich een mentale marathon af die echt niet lichter is dan een kantoorbaan.

Freelancen zonder vangnet

Eerlijk is eerlijk: freelancewerk betekent vaak werken zonder grenzen, zonder bescherming, en soms zelfs zonder waardering. De gemiddelde creatieve freelancer jongleert niet met één taak, maar met zes klanten tegelijk, uit drie verschillende landen, met elk een totaal andere brandstem. Meetings plannen in vier tijdzones? Check. Concepten bedenken die in vijf minuten moeten worden uitgelegd, maar drie dagen hebben gekost om te maken? Dubbelcheck.

Dat is de mental load. Niet gewoon moe zijn, maar constant schakelen, anticiperen, puzzelen, herschrijven, herdenken.

De mentale last van freelancen is meer dan alleen “druk zijn”. Het zit in het onderhandelen over tarieven (die hartkloppingen veroorzaken), het niet-weten-of-je-volgende-maand-nog-werk-hebt, vage of oneerlijke contracten, en de eindeloze, onbetaalde revisies die altijd “nog even snel” moeten.

En het meest ironische? Klanten hebben meestal geen enkel probleem met last-minute deadlines, maar wél met normale betaling. Want ja, waarom goed betalen als iemand niet in een groot kantoor werkt, toch? “Je werkt toch vanuit huis?” is standaard de excuustrailer onder elk te-laag-tarief gesprek.

Lage tarieven, grote impact op mensenrechten

Hier wordt het groter dan carrière-frustraties. Dit gaat over waardigheid. Dit gaat over mensenrechten. Want volgens de internationale mensenrechtenverklaring van de United Nations, vastgelegd in de Universal Declaration of Human Rights, heeft ieder mens recht op waardig en eerlijk werk.

En niet alleen dat: het International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights benadrukt ook expliciet dat iedereen recht heeft op rechtvaardige arbeidsvoorwaarden en een leefbaar inkomen.

Dus laten we het beestje bij de naam noemen: structureel lage freelance- en creatieve tarieven, die niet in verhouding staan tot de geleverde energie en denkkracht, vallen precies onder moderne, stille mensenrechtenschendingen. Geen schreeuwovertreding, maar silent damage. Zacht, wijdverspreid, bijna onzichtbaar — maar wel schadelijk.

Waarom? Omdat creatieve arbeid een idee-economie is, geen uurloon-fabriek. Eén campagne-concept kan ontstaan uit 72 uur onafgebroken denken. Eén animatie-storyboard kan het resultaat zijn van twee weken weinig slapen en véél mentale schetsen. Maar omdat het proces niet zichtbaar is, betaalt men alleen voor het eindbestand.

Geen contract? Geen sociale zekerheid? Geen juridische bescherming? Toch gewoon werken? Ja, dit is de dagelijksheid van de freelance sector.

Recht op bestaan, recht op respect

Nee, freelancers zijn niet “mensen die geen echte baan konden krijgen en nu maar iets doen”. Veel creatieve professionals hebben freelancen juist gekozen omdat de economie harder werd, vaste banen competitiever, en creatieve vrijheid kleiner.

Niet omdat ze geen regels aankunnen, maar omdat hun werk geen uniforme doos is, en ze wél dezelfde basisrechten hebben: het recht om nee te zeggen tegen exploitatie, het recht om normaal betaald te worden, en vooral, het recht om niet langer bestempeld te worden als “geen serieus beroep”.

Freelancewerk is geen plan-B-instapbaan. Freelancewerk houdt een gigantische creatieve wereld draaiende. Van marketing tot design, van storytelling tot digitale kunst, van commercial editing tot content innovatie, zonder freelancers zou de globale creatieve economie eruit zien als een telefoon zonder batterij.

Een eerlijke betaling is geen gunst. Het is gewoon logisch. Het is menselijk. Het is een basisrecht.

Dus… is het niet tijd dat we het anders gaan zien? Niet langer als “vrijblijvend werk”, maar gewoon, werk?

Want wie waarde creëert, verdient waardigheid.

En wie creativiteit ademt voor de kost, verdient niet minder dan een leven dat ook ademruimte heeft. (RIW)