Geestelijke gezondheid neemt in de islam een zeer bijzondere plaats in. Een kalme ziel, een ruim hart en een heldere geest worden beschouwd als een van de grootste zegeningen van Allah. Wanneer de Ramadan aanbreekt, richten we ons vaak meer op de fysieke en rituele aspecten van de aanbidding, maar zelden op de invloed ervan op onze mentale gezondheid. Toch brengt deze gezegende maand grote veranderingen in ons dagelijks ritme met zich mee. Stel je voor dat we dertig dagen lang vasten. Elke dag begint met de sahur in de vroege ochtend, gevolgd door het weerstaan van honger en dorst tot de oproep tot het maghribgebed klinkt. ’s Avonds vullen we onze tijd met tarawih, gebeden en het reciteren van verzen uit de Koran die het hart kalmeren. Deze routine herhaalt zich onafgebroken een maand lang en verandert ons levenspatroon volledig. Maar juist uit deze verandering ontstaat een spirituele ervaring die niet alleen het lichaam gezond maakt, maar ook innerlijke rust brengt.

HEALMates zullen het er zeker mee eens zijn dat vasten tijdens de Ramadan niet alleen gaat over het zich onthouden van eten en drinken. Deze heilige maand is een training in zelfbeheersing tegenover negatieve emoties en nutteloze handelingen. We worden ook aangemoedigd om meer goede daden te verrichten, vaker te bidden en onze band met Allah te versterken. Elke dag leren we onze levensprioriteiten opnieuw in te richten, zodat ze meer betekenis krijgen. Uiteindelijk biedt de Ramadan de kans om dichter tot de Schepper te komen en tegelijkertijd onze mentale gezondheid te verzorgen.

Hoewel de Ramadan vol zegeningen zit, brengt hij ook uitdagingen met zich mee voor de geestelijke gezondheid. Het slaappatroon verandert door de sahur en de tarawih, waardoor de rusttijd korter wordt. Overdag kan het energieniveau dalen, vooral bij warm weer. Ondertussen blijven werk-, studie- en gezinsverantwoordelijkheden gewoon doorgaan. Voor HEALMates die al psychologische problemen hebben, kan deze situatie zwaarder aanvoelen. Maar het goede nieuws is dat de islam niet belastend is. Als vasten de gezondheid in gevaar brengt, is men niet verplicht om te vasten.

Maar vergis je niet, achter al die uitdagingen schuilt in de Ramadan juist veel goeds voor onze ziel. Laten we de voordelen eens één voor één bespreken.

De voordelen van de Ramadan voor ziel en geest

HEALMates, de gezelligheid van de Ramadan draait niet alleen om samen eten bij de sahur of wachten tot het maghribgebed. Er zijn veel dingen die onze geest en gedachten daadwerkelijk “gezond” maken gedurende deze maand. Het vasten tijdens de Ramadan biedt tal van voordelen en fungeert tegelijkertijd als een vorm van zuivering van de ziel. Het reinigt niet alleen het lichaam, maar verfrist ook het hart en de geest. Hier zijn enkele belangrijke voordelen van het vasten tijdens de Ramadan:

1. Vermindert stress en bevordert innerlijke rust

Vasten verlaagt het cortisolgehalte, het hormoon dat verband houdt met stress. Gebed en reflectie maken de geest helderder, het hart rustiger en de emoties beter beheersbaar.

2. Verbetert de stemming en bevordert dankbaarheid

Onderzoek toont aan dat vasten de stemming kan verbeteren en gevoelens van woede of angst kan verminderen. Honger weerstaan maakt ons gevoeliger voor kleine zegeningen, waardoor een gevoel van dankbaarheid ontstaat dat de ziel kalmeert.

3. Zuivert het hart van negatieve dingen en biedt digitale detox

Door onze woorden en daden te beperken, verdwijnen negatieve gedachten geleidelijk. Een digitale detox vindt plaats omdat we minder tijd besteden aan het scherm van onze telefoon, meer gefocust zijn op aanbidding en meer tijd doorbrengen om dichter bij God te komen. Dit maakt het hart lichter en minder rusteloos.

4. Verbetert het geheugen en de concentratie

Met een regelmatiger eetpatroon kan de hersenfunctie verbeteren. Sommige studies tonen zelfs aan dat vasten het geheugen, de concentratie en het denkvermogen versterkt.

5. Versterkt spirituele verbondenheid en saamhorigheid

De Ramadan wordt gekenmerkt door intensievere aanbidding. De nabijheid tot God geeft een gevoel van veiligheid, vrede en betekenis. Samen eten bij het breken van het vasten en gezamenlijk bidden met familie of gemeenschap biedt ook grote emotionele steun.

6. Bevordert discipline en zelfbeheersing

Vasten traint ons om slechte gewoonten te vermijden, verlangens te beheersen en geduld te ontwikkelen. Deze discipline vormt een belangrijke basis voor langdurige mentale gezondheid, zelfs na de Ramadan.

De Ramadan van 30 dagen als medicijn voor de ziel

Aisha Laqueena Amalia en haar collega’s schreven in het tijdschrift De relatie tussen vasten en geestelijke gezondheid bij de samenleving vanuit islamitisch perspectief (2023) dat vasten het hart kan kalmeren, zelfbeheersing kan bevorderen en negatieve emoties kan verminderen. Zo is vasten niet alleen een spirituele plicht, maar ook een middel om de geestelijke gezondheid te behouden. Dit komt overeen met de mening van een psychiater van de universiteit UGM, die stelt dat vasten stressniveaus kan verlagen. Tijdens het vasten wordt het eetpatroon meestal regelmatiger, wat ook leidt tot een meer geordende manier van denken. Uiteindelijk vermindert dit de innerlijke spanning en voelt het hoofd helderder aan.

De Ramadan is een reis van de ziel die ons leidt naar innerlijke rust. Vasten leert ons discipline, dankbaarheid en nabijheid tot Allah. Al deze dingen maken het hart sterker om de uitdagingen van het leven aan te gaan. Daarom is het niet verkeerd om te zeggen dat vasten tijdens de Ramadan 30 dagen lang een medicijn voor de ziel kan zijn.

“De Ramadan gaat niet alleen over het weerstaan van honger en dorst, maar ook over het vinden van innerlijke rust. Elke vastendag is een kleine stap naar een vrediger hart, een helderdere geest en een betekenisvoller leven.” (RIW)