Superiority Complex is een term die voor het eerst werd beschreven door de psycholoog Alfred Adler. Hij legde uit dat een superiority complex een verdedigingsmechanisme (defense mechanism) is, waarbij iemand probeert gevoelens van minderwaardigheid te verbergen om niet onderdrukt te worden. Volgens Adler ontstaat dit gedrag vaak bij mensen die er niet in slagen hun minderwaardigheidsgevoel te beheersen, waardoor ze dit ontkennen. Bovendien geloven mensen met een superiority complex dat ze beter zijn dan anderen in vrijwel elk aspect van het leven (Alaydrus, 2020, in het Syifa Journal).

Kenmerken van een Superiority Complex

Het overdrijven van eigen capaciteiten. Iemand met een superiority complex praat vaak overdreven over zijn of haar bekwaamheden, alsof deze beter zijn dan die van anderen. Bijvoorbeeld door te beweren over bepaalde vaardigheden te beschikken die eigenlijk niet bestaan, en zichzelf te vergelijken met mensen die zogenaamd “minder” zijn.

Anderen neerhalen. Vaak probeert iemand met een superiority complex zichzelf beter te laten lijken door anderen te kleineren, zodat zijn of haar woorden worden erkend. In werkelijkheid is dit gedrag een manier om eigen tekortkomingen te verbergen.

Geen advies van anderen accepteren. Mensen met een superiority complex hebben moeite om kritiek of suggesties te aanvaarden, omdat ze denken dat hun eigen oordeel altijd beter is.

Denken dat ze de beste zijn. Iemand met een superiority complex beschouwt zichzelf als de slimste, meest waardevolle en succesvolste persoon in zijn omgeving. Wat ze echter niet beseffen, is dat dit voortkomt uit diepe gevoelens van onzekerheid en minderwaardigheid.

Oorzaken van een Superiority Complex

Tot nu toe is er nog geen eenduidig wetenschappelijk bewijs voor de oorzaken van een superiority complex. Er wordt echter aangenomen dat het vaak voortkomt uit herhaalde mislukkingen of teleurstellingen in het verleden.

Gevolgen van een Superiority Complex voor de Mentale Gezondheid

Iemand die te lang in deze toestand blijft hangen, kan veel stress ervaren. Het gedrag roept negatieve reacties van anderen op en kan leiden tot sociaal isolement of een verslechtering van relaties.

Manieren om een Superiority Complex te Overwinnen

Wees eerlijk over je eigen vaardigheden en prestaties

Blijf leren en wees niet bang om hulp te vragen

Leer je eigen tekortkomingen te accepteren

Durf je eigen fouten toe te geven

Bronnen:
https://www.siloamhospitals.com/informasi-siloam/artikel/apa-itu-superiority-complex

Nurazizah, Syfa Aurela, e.a. (2023). Fenomena Superioritas Kompleks dan Narsistik Terhadap Perilaku Individu di Sosial Media Dalam Perspektif Hadis. Jurnal Psikologi, Fakultas Psikologi Universitas Islam Negeri Sunan Gunung Djati Bandung, Vol. 2(2).