Hallo, HEALMates! How’s life? Hopelijk zijn jullie allemaal gelukkig en vol energie. Deze keer zal HEAL het hebben over een gedrag dat we vaak doen, maar zelden opmerken. Ja, zelfsabotage.

HEALMates, heb je ooit het gevoel gehad dat je al hard hebt gewerkt, maar dat het resultaat toch niet is wat je hoopte? Je had je voorgenomen te studeren om voor een test te slagen, maar eindigde met uren scrollen op TikTok? Je wilde gezonder leven, maar bleef op de bank liggen met een zak pittige chips? Of misschien zeg je vaak tegen jezelf: “Ik kan dit vast niet,” terwijl je het nog niet eens hebt geprobeerd.

Als dat zo is, welkom in de wereld van zelfsabotage, een gedrag waarbij onze grootste vijand niet iemand anders is, maar wijzelf. Wat betekent dat precies? Laten we het samen verder uitzoeken!

Wat is Zelfsabotage?

Eenvoudig gezegd, zelfsabotage is gedrag waarbij iemand iets doet — of juist nalaat — dat zijn of haar eigen succes of vooruitgang in de weg staat. In de psychologie wordt dit vaak gezien als een vorm van maladaptive coping mechanism, een manier waarop de hersenen zichzelf proberen te beschermen tegen pijn, mislukking of afwijzing, maar die uiteindelijk juist schadelijk is voor zichzelf.

Voorbeelden hiervan zijn het uitstellen van belangrijke taken, voortdurend negatief denken over jezelf, relaties aangaan met mensen die giftig zijn terwijl je weet dat het ongezond is, of expres fouten maken om te kunnen zeggen: “Zie je wel, ik kan het niet!”

Het probleem is dat zelfsabotage vaak onbewust gebeurt. We denken dat we gewoon “lui”, “bang om te falen” of “ongemotiveerd” zijn. Maar daarachter schuilt meestal een dieper denkpatroon of oude emotionele wond.

Waarom Doen We aan Zelfsabotage?

We hebben allemaal onze eigen manieren om te ontsnappen aan dingen die we eigenlijk zouden moeten doen of verantwoordelijkheden die we moeten dragen. De meest voorkomende reden is dat we de taak of verantwoordelijkheid niet leuk vinden en ervoor kiezen om deze uit te stellen of te vermijden. Maar dit gedrag kan uit de hand lopen als het een gewoonte wordt. Zelfsabotage kan zich ontwikkelen tot een patroon waarbij we anderen vermijden en stressvolle situaties uit de weg gaan.

Vanuit psychologisch oogpunt kan zelfsabotage ook een vorm van zelfbescherming zijn. Het ontstaat uit ervaringen, angsten en overtuigingen die diep geworteld zijn in ons onderbewustzijn.

In veel gevallen komt dit gedrag voort uit het verleden. Misschien werden we vroeger vaak bekritiseerd, vergeleken met anderen of het gevoel gegeven dat we niet goed genoeg waren. Daardoor herhaalt ons brein als volwassene datzelfde patroon: onszelf pijn doen voordat iemand anders dat doet.

Soms stellen we dingen uit of proberen we niet eens, omdat het veiliger voelt om te falen zonder te proberen dan om te falen na hard werken. De logica lijkt simpel: als je het niet probeert, kun je ook niet teleurgesteld worden. Maar in werkelijkheid creëren we onze eigen mislukking.

Mensen die vaak aan zelfsabotage doen, hebben meestal de overtuiging “ik verdien het niet”. Ze voelen zich onwaardig om gelukkig, succesvol of geliefd te zijn. Dus wanneer er iets goeds gebeurt, zoeken ze onbewust naar manieren om het te vernietigen.

Een andere reden kan perfectionisme zijn. Soms zorgt de drang om perfect te zijn ervoor dat we niet eens beginnen. We zijn bang dat het resultaat niet perfect zal zijn, en dus stellen we het uit of geven we op voordat we beginnen. Niet het resultaat zelf maakt ons bang, maar het idee om te falen in de ogen van anderen.

Voorbeelden uit het Dagelijks Leven

Zelfsabotage is niet altijd dramatisch. Soms lijkt het gedrag klein, maar de gevolgen kunnen groot zijn. Enkele voorbeelden zijn:

• Werk uitstellen tot je gestrest raakt en jezelf de schuld geeft.
• Overdenken tot je geen energie meer hebt om iets te doen.
• Nieuwe kansen vermijden omdat je denkt dat je er nog niet klaar voor bent.
• Jezelf vergelijken met anderen tot je het gevoel krijgt dat je tekortschiet.
• Complimenten afwijzen omdat je denkt dat je ze niet verdient.
• Opzettelijk ruzie zoeken met je partner of vrienden uit angst dat een te hechte relatie later pijn zal doen.

Als je goed kijkt, lijken die gedragingen misschien verschillend, maar ze komen allemaal voort uit dezelfde angst: de angst voor pijn of het verlaten van je comfortzone.

Wat dit gedrag gevaarlijk maakt, is dat het vaak subtiel is. Misschien zeg je tegen jezelf: “Laat maar, ik doe het later wel, ik ben moe.” of “Dat project is te groot voor mij.” of “Hij doet maar alsof hij me leuk vindt.”

Uiteindelijk ondermijnt die innerlijke stem langzaam onze echte capaciteiten, waardoor we vast blijven zitten voordat we überhaupt beginnen. Dit gedrag vormt een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is als we er niet bewust van worden. Want zelfsabotage creëert vaak herhalende patronen.

Stel dat je iets wilt bereiken, maar bang bent om te falen. Dus stel je het uit, het resultaat wordt slecht, je wordt teleurgesteld en geeft jezelf de schuld. De angst groeit, waardoor je de volgende keer nog meer uitstelt. Die cyclus blijft doorgaan, tenzij je hem bewust doorbreekt.

Die cyclus blijft draaien tot je gaat geloven dat “ik gewoon niet kan veranderen”. Terwijl de reden dat je faalt niet is omdat je het niet kunt, maar omdat je jezelf nooit de kans geeft om te slagen.

Hoe Doorbreek je het Patroon van Zelfsabotage?

Uit dit patroon breken is niet makkelijk, want het zit vaak diep in ons onderbewustzijn en voelt “veilig”. Maar dat betekent niet dat het onmogelijk is, HEALMates. Hier zijn een paar stappen om uit de cyclus van zelfsabotage te komen.

1. Herken het Patroon

De eerste stap is bewust worden van wanneer je jezelf saboteert. Stel je taken uit? Kleineer je je eigen vaardigheden? Trek je je terug zodra iets goed gaat? Bewustwording is de sleutel tot verandering.

2. Vraag Jezelf “Waarom?”

Elke keer dat je wilt opgeven of iets uitstelt, stel jezelf dan de vraag: “Waarom wil ik dit doen?” Misschien zit er angst achter, een gevoel van onwaardigheid, of een onverwerkt verleden.

3. Verander je Mindset over Jezelf

Daarna moet je je denkpatroon over jezelf veranderen. In plaats van te zeggen: “Ik ben dom,” zeg: “Geeft niet, ik ben aan het leren.” In plaats van: “Ik verdien geen succes,” zeg: “Ik verdien het om te groeien.” De taal die we tegen onszelf gebruiken bepaalt hoe ons brein reageert op de buitenwereld, HEALMates.

4. Beheers je Perfectionisme

We moeten beseffen dat iets afmaken beter is dan het perfect proberen te doen. Dat betekent niet dat we geen hoge standaarden mogen hebben, maar dat elke kleine vooruitgang telt — en gewaardeerd mag worden.

5. Falen is Oké, als je Blijft Leren

Falen hoort bij het leven, HEALMates. Wees dus niet bang om te falen. Falen betekent niet dat de wereld vergaat. Blijf zien dat falen een proces is om te leren en te groeien.

6. Zoek Hulp bij een Professional of Vertrouwd Persoon

In ernstigere gevallen kan de oorzaak van zelfsabotage liggen in oude wonden die we niet alleen kunnen verwerken. Als dat zo is, kan het helpen om met een psycholoog of een andere professional te praten. Zo leer je begrijpen waar het vandaan komt en hoe je ermee om kunt gaan.

Beperk Je Eigen Succes Niet

Zelfsabotage is geen teken van zwakte of luiheid. Vaak is het een manier om jezelf te beschermen — alleen op de verkeerde manier.

Misschien werd je vroeger vaak de schuld gegeven en ben je nu bang om dat weer te ervaren. Misschien kreeg je vroeger weinig waardering, en geloof je nu niet dat complimenten oprecht zijn. Misschien leerde je dat falen beschamend is, en probeer je daarom niet eens meer.

Het goede nieuws is: dat patroon kun je veranderen, HEALMates. Begin met tegen jezelf te zeggen: “Je kunt dit, probeer het gewoon!” Want uiteindelijk is het tegengif van zelfsabotage geen perfectie, maar zelfacceptatie en de moed om stap voor stap verder te gaan. Soms hebben we geen grote motivatie nodig, maar een klein beetje moed om te stoppen met vechten tegen onszelf en verder te bewegen. Laten we niet onze eigen belemmering zijn, HEALMates. (RIW)