Auteur: Widya Auradien

Pesten of bullying is een negatieve vorm van interactie, verbaal, fysiek of sociaal, die zowel in de echte wereld als online kan plaatsvinden. Een veelvoorkomende vorm van bullying tegenwoordig is body shaming, zowel direct als via sociale media, wat we vaak zien gebeuren.

Eenvoudig gezegd is het fenomeen body shaming een handeling die betrekking heeft op iemands fysieke verschijning, uiterlijk of zelfbeeld. Body shaming kan worden gebruikt als middel om te vernederen en zich ontwikkelen tot cyberbullying na verloop van tijd. Over het algemeen is body shaming een vorm van sociale agressie die negatieve gevolgen heeft voor het individu.

Volgens de psychologie voelt een slachtoffer van body shame zich beschaamd over een deel van zijn of haar lichaam wanneer de beoordeling van anderen en die van zichzelf niet overeenkomen met het gewenste ideale zelfbeeld. Daarnaast kunnen slachtoffers psychologische symptomen ervaren zoals depressie, angst, eetstoornissen, subklinische sociopathie en een laag zelfbeeld. In sommige gevallen leidt het effect van body shaming ertoe dat veel vrouwen depressief worden en extreme maatregelen nemen om hun uiterlijk te verbeteren.

Naast psychologische gevolgen is body shaming ook een strafbaar feit volgens de Indonesische Wet op Informatie en Elektronische Transacties (Wet Nr. 11 van 2008, Artikel 27, lid 3), zoals gewijzigd door Wet Nr. 19 van 2016.

Er zijn veel redenen waarom daders van body shaming zich zo gedragen, zoals jaloezie, het gevoel dat hun lichaam beter is, het imiteren van anderen, of omdat ze zelf in het verleden slachtoffer zijn geweest van body shaming. Daarom beschouwen ze dit gedrag als iets normaals of grappigs. Een andere reden is een sociale omgeving die dit gedrag ondersteunt en het niet als schadelijk voor anderen beschouwt.

Onderzoek van Gani en Jalal (2021) over de perceptie van tieners ten aanzien van body shaming toont aan dat 17,9% van de tieners vaak slachtoffer is van body shaming door anderen, en 75% dit soms ervaart. De vriendenkring wordt beschouwd als de meest voorkomende bron van body shaming (67,5%). De meest voorkomende vorm zijn opmerkingen over lichaamsgewicht (57,1%). Als gevolg hiervan kiest 42,9% van de tieners ervoor om zich te verzetten, terwijl 57,1% zwijgt. Van degenen die zwijgen, wordt 64,3% teruggetrokken, 39,3% verliest zelfvertrouwen en 21,4% trekt zich terug uit de sociale omgeving. Dit onderzoek laat zien hoe vaak body shaming voorkomt onder tieners en hoe het hun persoonlijkheid en sociale leven negatief beïnvloedt.

Dolezal (2015) verdeelt body shaming in twee soorten:

Ten eerste, Acute Body Shame — een vorm van schaamte over het lichaam die verband houdt met lichamelijk gedrag, zoals bewegingen, spreekstijl of gedragsveranderingen. Deze vorm van schaamte komt vaak voor in sociale interacties en is op zich normaal, hoewel het iemand kan belemmeren zichzelf vrij te uiten.

Ten tweede, chronische schaamte — dit heeft betrekking op meer permanente aspecten van het lichaam, zoals gewicht, lengte of huidskleur. Chronische schaamte kan ook ontstaan door stigma’s of lichamelijke aandoeningen zoals acne of veroudering. Dit type komt herhaaldelijk voor en kan het zelfbeeld en de eigenwaarde van een persoon beïnvloeden.

Volgens Help Guide kan body shaming worden overwonnen door het te veranderen in body positivity, een houding van acceptatie en liefde voor jezelf, vooral met betrekking tot je fysieke gesteldheid. Enkele stappen die je kunt nemen zijn onder andere:

1. Het ontwikkelen van zelfliefde.
2. Negatieve zelfspraak (negative self-talk) vervangen door positievere woorden.
3. De tijd die je op sociale media doorbrengt beperken, om angst en ontevredenheid te verminderen.
4. Een gezond eetpatroon ontwikkelen (mindful feeding).
5. Hulp zoeken bij betrouwbare mensen, inclusief professionals, om steun te krijgen en gevoelens te delen.