Door: Fakhrunnisa

Tegenwoordig is het internet een vast onderdeel geworden van het dagelijks leven van de mens. Op vele manieren kan niemand nog zonder internet, of het nu wordt gebruikt op computers, laptops, tablets, smartphones of andere technologieën. Volgens het woordenboek KBBI is internet een elektronisch communicatienetwerk dat computernetwerken en geautomatiseerde voorzieningen wereldwijd verbindt via telefoon- of satellietverbindingen. Hierdoor maakt het internet het mogelijk om gemakkelijk verbonden te blijven met de hele wereld.

Het is duidelijk dat het internet grote voordelen biedt voor het menselijk leven. Deze voordelen omvatten het snel en volledig verkrijgen van informatie uit alle delen van de wereld; het eenvoudig toegang krijgen tot kennis over uiteenlopende onderwerpen; het dienen als een goedkoop en gemakkelijk toegankelijk entertainmentmedium; en het vergemakkelijken van communicatie en het verbinden van mensen wereldwijd. Daarom kan de mens niet los worden gezien van het internet, en zeker niet van de virtuele wereld. De voordelen nemen toe naarmate de technologie zich verder ontwikkelt en mensen het internet op een positieve en verantwoorde manier gebruiken. Als het echter verkeerd wordt gebruikt, kan het negatieve en schadelijke gevolgen hebben.

We kunnen niet ontkennen dat hoewel het internet grote voordelen biedt, het ook gevaren met zich meebrengt als het wordt misbruikt of zonder verantwoordelijkheid wordt gebruikt. Internetcriminaliteit is net zo ernstig als misdaden in de echte wereld. Een van de vormen van cybercriminaliteit is cyberbullying.

Volgens The United Nations Children’s Fund (UNICEF) (2020) is cyberbullying een vorm van pesten waarbij digitale technologie wordt gebruikt. Dit kan plaatsvinden op sociale media, via sms, websites, chatruimtes, gameplatforms of mobiele telefoons. Cyberbullying verwijst naar het delen van foto’s, video’s of teksten met als doel iemand publiekelijk te vernederen, te bedreigen of te beledigen. Het kan ook gaan om het sturen van grove berichten, het verspreiden van laster of valse beschuldigingen, met als doel iemand te vernederen, bang te maken of kwaad te doen. Daarnaast valt ook het aannemen van andermans identiteit en het verzenden van gemene berichten via valse accounts onder cyberbullying.

Cyberbullying verschilt van traditioneel pesten, omdat het slachtoffer vaak niet weet wie de dader is. Dit komt door anonimiteit, het gebruik van valse identiteiten, of omdat de dader geen persoonlijke band heeft met het slachtoffer, maar deze enkel kent via sociale media. Cyberbullying wordt vaak opzettelijk, agressief en herhaaldelijk uitgevoerd over een langere periode.

Uit gegevens van UNICEF (2020) over pesten in Indonesië blijkt dat 45% van de 2.777 respondenten tussen 14 en 24 jaar ooit slachtoffer is geweest van cyberbullying. Van de 1.207 respondenten die hierover rapporteerden, gaf 45% aan dat het via chatapps gebeurde, 41% meldde dat hun persoonlijke foto’s of video’s zonder toestemming werden verspreid, en 14% meldde andere vormen van cyberbullying.

Cyberbullying heeft uiteraard ernstige negatieve gevolgen voor de slachtoffers.

Uit onderzoek met de titel Relationship Between Cyberbullying, Positive Mental Health, Stress Symptoms and Teachers’ Cybercompetence (2023) gepubliceerd in het Journal of School Violence, en Relationship of Cyberbullying and Mental Health in Malaysian Society (2023) gepubliceerd in het International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, blijkt dat slachtoffers van cyberbullying zowel emotionele als psychologische druk ervaren, wat een negatieve invloed heeft op hun mentale gezondheid.

Wanneer iemands mentale toestand stabiel en gezond is, ervaart hij veel positieve emoties en weinig negatieve. Cyberbullying zorgt er echter voor dat slachtoffers meer negatieve gevoelens en minder positieve emoties ervaren. Enkele veelvoorkomende symptomen bij slachtoffers van cyberbullying zijn onder meer:

1. Angststoornissen
Slachtoffers overdenken hun daden voortdurend uit angst voor negatieve reacties of oordelen van anderen. Deze angst kan zich fysiek uiten door zweten, onregelmatige ademhaling, trillende handen, verhoogde hartslag en gevoelens van paniek.

2. Depressie
Volgens onderzoek met de titel Hubungan Perilaku Cyberbullying di Media Sosial dengan Tingkat Kecemasan pada Mahasiswa S1 Keperawatan UMKT (2022), gepubliceerd in Borneo Student Research, ervaren slachtoffers van cyberbullying vaak depressie omdat ze geen ruimte hebben om over hun problemen te praten. Ze houden hun gevoelens voor zichzelf, wat leidt tot emotionele uitputting.

3. Lage Levensvoldoening
Pesters beoordelen voortdurend alles wat het slachtoffer doet als verkeerd of waardeloos. Dit zorgt ervoor dat het slachtoffer zich nutteloos voelt en ontevreden raakt over zijn leven, wat leidt tot een laag geluksgevoel.

4. Vermijding van Sociale Activiteiten
Door wat ze online meemaken, worden slachtoffers negatief denkend en angstig. Ze vrezen dat mensen in hun directe omgeving zich net zo zullen gedragen als degenen online, waardoor ze sociale situaties vermijden uit angst hun emoties niet te kunnen verbergen.

5. Verminderd Zelfvertrouwen
Slachtoffers kunnen hun zelfvertrouwen verliezen, vooral als pesters zich richten op hun uiterlijk of persoonlijke kenmerken. Herhaalde beledigingen kunnen ervoor zorgen dat slachtoffers deze negatieve uitspraken gaan geloven.

6. Zelfbeschadiging
Wanneer slachtoffers overweldigd raken door emoties die ze niet kunnen uiten, kunnen ze de neiging krijgen zichzelf pijn te doen als een manier om hun gevoelens te uiten of te verlichten.

7. Zelfmoordgedachten
De ernstigste gevolgen van cyberbullying treden op wanneer slachtoffers zelfmoordgedachten ontwikkelen. Dit gebeurt wanneer ze zich machteloos voelen en geen steun ervaren om met de druk van het pesten om te gaan.

Cyberbullying is geen klein probleem. Hoewel dader en slachtoffer elkaar niet persoonlijk ontmoeten, kunnen de gevolgen ernstiger zijn dan bij traditioneel pesten. Het valt niet te ontkennen dat cyberbullying zal blijven toenemen naarmate internettoegang en sociale media zich verder ontwikkelen. Daarom is het noodzakelijk om strikte maatregelen te nemen tegen cyberbullying, en om bewustwording, preventie en steun voor slachtoffers te versterken. Slachtoffers hebben passende hulp en ondersteuning nodig om hun mentale gezondheid te behouden en om trauma en lichamelijke klachten door psychologische druk te voorkomen.