Hallo, trouwe lezers! Dit keer is Miss Kepo opnieuw nieuwsgierig naar de wereld van de beeldende kunst, en raad eens wie ons gespreksonderwerp van vandaag is? Ja hoor! Yos Suprapto, de kunstenaar uit Yogyakarta wiens tentoonstelling onlangs werd geannuleerd door het Nationaal Museum. Zijn werken, die eigenlijk al klaar waren om tentoongesteld te worden, mochten uiteindelijk niet getoond worden omdat ze te controversieel werden bevonden.

Stel je eens voor: een schilderij dat zoveel onrust veroorzaakt dat het verboden wordt om te exposeren. Interessant, nietwaar? Nou, Miss Kepo heeft twee van zijn werken bekeken, getiteld “Niscaya” en “Makan Malam”. En geloof me, deze schilderijen tonen niet zomaar tekentalent of kleurgebruik. Er schuilt een diepere “stem” in — een luide fluistering van de gewone mensen wier stemmen allang hees zijn geworden. Laten we ze één voor één bespreken op de Miss Kepo-manier!

“Niscaya”: Het Volk dat de Machthebber Voedt

Het eerste schilderij dat Miss Kepo’s aandacht trok, is “Niscaya”. Volgens verschillende berichten was dit een van de werken van Yos Suprapto die zogenaamd moest worden verwijderd uit de tentoonstelling “Kebangkitan: Tanah untuk Kedaulatan Pangan” in het Nationaal Museum van Indonesië op 19 december 2024.

In “Niscaya” zien we een man van het platteland, met ontbloot bovenlijf, donkerbruine huid en een strohoed, die een man met een rode stropdas voert terwijl die slap hangt. Op het eerste gezicht lijkt de compositie eenvoudig — het volk geeft, de machthebber ontvangt. Maar hoe langer je kijkt, hoe meer je de bittere ironie voelt.

De boer voedt geduldig, terwijl de man in pak slechts zijn mond opent. Geen inspanning, geen dankbaarheid — alleen passief genieten. En oh, er staat een mand rijst aan de zijkant van het doek, waarschijnlijk het meest klassieke symbool van voedsel en leven. De boodschap is duidelijk: het volk is de bron van leven van deze natie, terwijl de machthebbers slechts gevoed worden.

Als toeschouwer voelt Miss Kepo dit schilderij als een visuele klap in het gezicht. De sociale kritiek is ongefilterd maar toch esthetisch verfijnd. De diepe rode achtergrond versterkt het gevoel van hitte — misschien een symbool van bloed, of van woede. In elk geval: het volk blijft geven, terwijl de machthebber in zijn comfort blijft hangen.

“Makan Malam”: Wanneer het Volk Zijn Maaltijd Deelt met Dieren

Het tweede schilderij dat Miss Kepo boeide, is “Makan Malam”. In dit werk zien we een man met een strohoed die gehurkt aan de oever van een rivier zit en rustig een paar honden voert. De neonkleuren op de lichamen van de honden, het donkere blauw van het water en de schaduwen van de gebouwen op de achtergrond creëren een bijna surrealistische sfeer.

Wat betekent dit? Volgens Miss Kepo wil Yos misschien laten zien dat gewone mensen soms oprechter delen met dieren — die als laag worden beschouwd — dan met de “hebzuchtige mensen” op de stoelen van de macht. Of misschien is het een andere boodschap: dat het volk tegenwoordig leeft “als honden”, slechts de restjes krijgt, terwijl de hoge gebouwen (symbolen van kapitalisme en moderniteit) trots op de achtergrond staan.

Wat Miss Kepo nog nieuwsgieriger maakt, is dat het gezicht van de man met de strohoed kalm blijft, met een zachte glimlach. Er is berusting, een gevoel van “nrimo”, zelfs midden in ongelijkheid. Opnieuw een portret van gewone mensen die blijven geven en blijven verdragen, hoe bitter de realiteit ook is.

Van Kunst naar Sociale Kritiek

Laten we nu even afstand nemen van olieverf en kijken naar de realiteit. Waarom kunnen werken als deze zoveel opschudding veroorzaken dat ze zelfs verboden worden om te tonen? Het simpelste antwoord: omdat eerlijke kunst confronteert — en dat maakt mensen ongemakkelijk.

Yos Suprapto schildert geen bloemen of vredige landschappen. Hij schildert sociale realiteit — ongelijkheid, ironie, en de scheve relatie tussen volk en machthebbers. Deze kunst is een “vuile spiegel” voor hen die zichzelf liever zien in een Instagramfilter met schoonheidseffect.

De schilderijen van Yos voelen als de stem van het volk op straat, maar dan in visuele vorm. Hij schreeuwt niet via een megafoon, maar via vurige kleuren, donkere huiden en eenvoudige gebaren zoals voeden of delen. En juist in die eenvoud schuilt de kracht van zijn boodschap.

De Nieuwsgierige Notitie van Miss Kepo

Eerlijk gezegd houdt Miss Kepo van kunst die “durft te spreken”. Want vaak hebben gewone mensen geen ruimte om hun stem te laten horen. Hun stemmen worden overstemd door politieke leuzen, statistieken of gemanipuleerd nieuws. Maar kunst? Kunst vindt altijd een manier om binnen te dringen — om te verstoren, maar ook om ons te laten nadenken.

“Niscaya” en “Makan Malam” zijn meer dan schilderijen. Ze zijn verhalen over de bitterheid van het gewone volk dat gedwongen wordt om te blijven voeden degenen die zeggen dat zij de macht hebben. En ja, als een schilderij sommige mensen zo nerveus maakt dat het verboden wordt, dan is dat juist een teken van succes. Is dat niet precies wat kritiek hoort te doen — ons laten voelen, en misschien zelfs schudden?

Als Miss Kepo ben ik er steeds meer van overtuigd dat schilderkunst niet alleen over esthetiek gaat. Kunst is een stem — soms zacht, soms luid, soms pijnlijk voor de oren van machthebbers. Maar precies daarom is kunst zo belangrijk.

Met “Niscaya” en “Makan Malam” laat Yos Suprapto zien dat het volk nog steeds een stem heeft, zelfs als die wordt geuit via een strohoed, neonkleuren en eenvoudige gebaren. Als toeschouwers is het onze taak niet alleen te zeggen “wow, mooi hoor”, maar ook ons af te vragen, wie voedt wie eigenlijk in onze echte wereld? (RIW)