Waarom kan een kind plotseling miljoenen rupiah “weggooien” aan game-top-ups of TikTok-munten? Wat kunnen ouders doen?

Online games zijn inderdaad erg populair, vooral onder kinderen en tieners. Maar in plaats van alleen maar vermaak, zien we steeds vaker dat kinderen en jongeren plotseling miljoenen of zelfs tientallen miljoenen rupiah uitgeven aan top-ups. Dit baart ouders natuurlijk zorgen. Hoe kan dit gebeuren? Laten we het dieper bekijken in dit artikel, HEALMates!

Online Games en de Zorgen van Ouders

Onlangs meldde een medium dat een moeder uit Kediri, Oost-Java, geschokt was toen haar postpaid telefoonrekening opliep tot Rp11.548.829. Het bleek dat deze kosten afkomstig waren van games die haar kind speelde. Het kind kocht “diamanten” in verschillende spellen zoals Free Fire, Mobile Legends en Minecraft. Dit verhaal ging viraal op sociale media en werd een harde waarschuwing voor ouders om bewuster te zijn van het speelgedrag van hun kinderen.

Dit fenomeen wordt steeds reëler door de gemakkelijke toegang tot smartphones en e-wallets, terwijl ouderlijk toezicht vaak zwak is. Bovendien moedigt de trend van het kopen van virtuele munten op platforms zoals TikTok om creators te steunen, kinderen aan om mee te doen – soms in grote bedragen. De digitale vooruitgang maakt het mogelijk dat kinderen game-items of sociale-mediapunten kopen zonder toestemming van hun ouders. Plotseling is het saldo van de ouders verdwenen of verschijnt er een onverwachte factuur.

Gameontwerp Maakt Top-Ups Verslavend

Vanuit het perspectief van game- of platformontwerp gebruiken beide zeer effectieve gedragsontwerptechnieken. Ze bieden willekeurige beloningen (loot boxes of gacha), beperkte tijd (limited offers), en sociale bewijskracht (als vrienden een cool item krijgen, wil jij dat ook). Dit systeem werkt als een kleine gokautomaat – soms win je iets leuks, soms niets, waardoor spelers blijven proberen.

Vroeger kocht men een videogame één keer om onbeperkt te spelen, maar nu werken veel games als gratis diensten met “loot boxes” en microtransacties. Hierdoor kunnen gebruikers aankopen doen binnen de app, wat de ontwikkelaars winst oplevert.

Volgens een rapport van de Federal Trade Commission (FTC), geciteerd door Forbes, zijn loot boxes wereldwijd een punt van zorg omdat ze gokachtig gedrag stimuleren. Dit ontwerp wekt consumptieve en verslavende gewoonten aan, zelfs bij games die bedoeld zijn voor kinderen.

In Indonesië is het “top-up”-model voor games of het kopen van munten/emoji’s in livestreams al bekend. Betalen is eenvoudig met een creditcard van de ouders of via digitale portemonnees. Daardoor kunnen veel kinderen deze aankopen moeiteloos doen. Er zijn talloze berichten van ouders die geschokt zijn door rekeningen van miljoenen tot honderden miljoenen rupiah door in-app aankopen van hun kinderen.

Begrijpen van de Kinder- en Tienerhersenen

Vanuit neuropsychologisch oogpunt hebben kinderen en tieners nog niet dezelfde impulscontrole als volwassenen. Volgens onderzoek in het Journal of Clinical Medicine is de prefrontale cortex – het hersengebied dat verantwoordelijk is voor planning en zelfbeheersing – nog niet volledig ontwikkeld.

Ondertussen is het beloningssysteem, dat plezier verwerkt, zeer actief en dominant in hun brein. Deze combinatie maakt hen gevoeliger voor “prikkels” die herhaalde aankopen aanmoedigen in games of sociale media.

Dus wanneer een game een zeldzame beloning aanbiedt via gacha of een streamer hun emoties aanwakkert met cadeaus of ranglijsten, reageert het tienerbrein daar sterk op, zonder na te denken over de financiële gevolgen.

Sociale Druk en Digitale Status

In het sociale-media-tijdperk wordt identiteit ook gevormd door digitale bezittingen. Bijvoorbeeld, een zeldzame skin in een game of een speciale emoji in een livestream geeft een gevoel van status. Voor kinderen lijkt dat cool – iets om trots op te zijn in hun community.

Daarom willen ze hun games blijven upgraden. En omdat betalen vaak maar één klik of tik kost, worden ze nog sneller verleid om opnieuw op te waarderen.

Psychologische Gevolgen

De gevolgen van een verslaving aan top-ups in games of sociale media zijn niet alleen financieel. Kinderen die beseffen dat ze het spaargeld van hun familie hebben uitgegeven, kunnen zich schuldig voelen, angstig worden of hun gedrag verbergen.

Bovendien kan herhaald en moeilijk te beheersen koopgedrag volgens studies leiden tot gokproblemen op latere leeftijd. Ouders rapporteren vaak gezinsconflicten, financiële stress en kleine trauma’s, vooral als het om grote bedragen zonder toestemming gaat.

Wat Kunnen Ouders Doen?

Het feit dat kinderen miljoenen of zelfs honderden miljoenen kunnen uitgeven aan online games of sociale media is niet zomaar een kwestie van “ondeugend” of “opstandig”. Er spelen psychologische, sociale en ontwerpgerichte factoren mee die kinderen juist aanzetten tot kopen. Dus, wat kunnen ouders concreet doen? Hier zijn enkele praktische tips.

1. Communiceer met je kind

Begin met een ontspannen gesprek over de games die ze spelen. Vraag waarom ze het leuk vinden, wat spannend is, en welke items ze willen hebben. Word niet meteen boos als je ontdekt dat ze zonder toestemming hebben opgewaardeerd – anders gaan ze dingen verbergen.

2. Leer Kinderen de Waarde van Geld

Leg uit dat diamanten in games of TikTok-munten hetzelfde zijn als echt geld. Geef voorbeelden zoals: “50.000 rupiah aan diamanten is hetzelfde als je zakgeld voor een week, of de prijs van een nieuw boek.” Zo leren ze dat digitale aankopen echte waarde hebben.

3. Gebruik Ouderlijk Toezicht

Gebruik ouderlijk toezicht om het gebruik van games te beperken en te monitoren. Ouders kunnen dit instellen met de volgende stappen.

a. Schakel Parental Control in op de Google Play Store

• Open de Google Play Store app.
• Tik op het profielicoon rechtsboven.
• Ga naar Instellingen > Gezin > Ouderlijk toezicht.
• Zet de schakelaar voor ouderlijk toezicht op AAN.
• Maak een PIN (alleen de ouders mogen die weten).

• Stel inhoudsbeperkingen in volgens de leeftijd van het kind:

• Apps & games (instellen volgens leeftijdsclassificatie).
• Films & series.
• Muziek (kan expliciete inhoud blokkeren).

b. Beperk App-aankopen / In-App Purchases

• In de Google Play Store, ga naar Instellingen > Authenticatie.
• Kies Authenticatie vereisen voor alle aankopen.
• Voer het Google-wachtwoord in telkens wanneer het kind probeert te kopen of op te waarderen.

c. Gebruik de Google Family Link App

• Download Google Family Link op zowel het toestel van ouder als kind.
• Volg de instructies om het Google-account van het kind te koppelen aan dat van de ouder.
• Via Family Link kunnen ouders schermtijd instellen en goedkeuring geven of weigeren voor downloads/aankopen.

4. Stel een Digitaal Budget In

In plaats van totaal te verbieden, kunnen ouders een klein maandbudget toestaan, bijvoorbeeld Rp20.000–Rp50.000. Laat het kind kiezen: nu een skin kopen of sparen voor iets groters volgende maand. Zo leren ze geldbeheer en (zelfbeheersing).

5. Sla Geen Kaartgegevens Op in de Telefoon van het Kind

Koppel geen creditcard of e-wallet aan het apparaat van het kind zonder toezicht. Als je toch toegang geeft, gebruik dan een beperkt saldo voor veiligheid.

6. Houd Toezicht en Praat Mee

Zit af en toe mee wanneer je kind speelt of TikTok-livestreams bekijkt. Zo begrijp je beter hoe “verleiding” tot top-ups werkt en kun je praten zonder betweterig of controlerend over te komen.

Volledig verbieden lijkt misschien makkelijk, maar in dit digitale tijdperk kan dat juist averechts werken. In plaats daarvan kunnen ouders hun kinderen leren over geld, zelfbeheersing opbouwen en betalingssystemen én toezicht instellen om ongecontroleerde aankopen te voorkomen. (RIW)